Εμβολιασμός – η σημαντικότερη ασπίδα προστασίας έναντι της Γρίπης και της Πνευμονίας


Εμβολιασμός – η σημαντικότερη ασπίδα προστασίας έναντι της Γρίπης και της Πνευμονίας

Η γρίπη είναι μια οξεία νόσος του αναπνευστικού συστήματος που προκαλείται από τους ιούς της γρίπης (A, B, και C) και η μετάδοσή της γίνεται πολύ εύκολα μέσω σταγονιδίων που μεταφέρονται με βήχα, φτάρνισμα ή ομιλία. Μπορεί να προκαλέσει από ήπια έως και πολύ σοβαρή νόσηση.
Η γρίπη και η πνευμονιοκοκκική πνευμονία είναι από τις κυριότερες αιτίες θανάτου και νοσηλείας στο νοσοκομείο, παγκοσμίως.
Ο συσχετισμός της πνευμονιοκοκκικής πνευμονίας με τη γρίπη είναι πλέον επιβεβαιωμένος, ενώ η γρίπη μπορεί να λειτουργεί ως προδιαθεσικός παράγοντας για την εκδήλωση πνευμονιοκοκκικής πνευμονίας.Το εμβόλιο της γρίπης δεν προστατεύει από την πνευμονιοκοκκική πνευμονία, ούτε το ανάποδο ισχύει. 
Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος προστασίας από τη γρίπη είναι ο αντιγριπικός εμβολιασμός. Με εγκύκλιό του το υπουργείο Υγείας συστήνει τον εμβολιασμό στο γενικό πληθυσμό ηλικίας άνω των 6 μηνών, εφιστά όμως την προσοχή ειδικά στις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού αλλά και στους εργαζόμενους υγείας, ούτως ώστε να εμβολιαστούν εγκαίρως..
Οι ομάδες αυξημένου κινδύνου είναι οι εξής σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας:
 -Εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και  εργαζόμενοι)
 -Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω.
 Παιδιά και ενήλικες που παρουσιάζουν έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:
-Άσθμα ή άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες
-Καρδιακή νόσο με σοβαρές αιμοδυναμικές διαταραχές
–Ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη εξαιτίας νοσήματος ή θεραπείας).
–Μεταμόσχευση οργάνων
–Δρεπανοκυτταρική νόσο και μεσογειακή αναιμία
-Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα
-Χρόνια νεφροπάθεια
-Νευρομυϊκά νοσήματα
-Έγκυες γυναίκες, Λεχωίδες, θηλάζουσες
-Άτομα πολύ παχύσαρκα (με Δείκτη Μάζας Σώματος  μεγαλύτερο των 40 kg/m2)
-Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια.
-Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά μικρότερα των 6 μηνών ή φροντίζουν άτομα με υποκείμενο νόσημα, τα οποία διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών από τη γρίπη.
-Οι κλειστοί πληθυσμοί (προσωπικό και σπουδαστές γυμνασίων-λυκείων, στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών, ειδικών σχολείων, τρόφιμοι και προσωπικό ιδρυμάτων,νεοσύλλεκτοι).
-Επαγγελματίες όπως πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, κτηνίατροι, εκτροφείς, σφαγείς και  άτομα που έρχονται σε συστηματική επαφή με πουλερικά.

Κατά την περίοδο 2018-2019 παρατηρήθηκε αύξηση τόσο στον αριθμό των εισαγωγών σοβαρών περιστατικών γρίπης (374 νοσηλευόµενοι σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας έναντι 107 πρόπερσι) όσο και στον αριθμό των θανάτων (154 θάνατοι έναντι 42 πρόπερσι), η οποία αποδόθηκε μεταξύ άλλων στην επικράτηση και στη χώρα μας του υπότυπου A(H1N1) έναντι της χρονιάς 2017-2018 , που είχε επικρατήσει η γρίπη τύπου Β και ήταν ασυνήθιστα ήπια. Η πλειονότητα των ασθενών που νοσηλεύτηκαν σε ΜΕΘ ή κατέληξαν δεν είχαν εμβολιαστεί με το αντιγριπικό εμβόλιο παρότι ανήκαν σε ομάδα αυξημένου κινδύνου για την οποία συστήνεται ο εμβολιασμός.
Για τη φετινή περίοδο συνταγογραφείται οποιοδήποτε αντιγριπικό εμβόλιο του οποίου η σύνθεση περιέχει τα εγκεκριμένα στελέχη από τον Ελληνικό Οργανισμό Φαρμάκων και προστατέυουν έναντι των τύπων Α και Β και αποζημιώνεται πλήρως από τον ΕΟΠΥΥ. Επισημαίνεται ότι μέσω των συστημάτων φαρμακοεπαγρύπνισης που λειτουργούν διεθνώς, δεν έχουν καταγραφεί σοβαρές συστηματικές παρενέργειες του αντιγριπικού εμβολίου.
Το αντιγριπικό εμβόλιο πρέπει να χορηγείται έγκαιρα (βέλτιστα κατά το μήνα Οκτώβριο) και πριν την έναρξη εμφάνισης των κρουσμάτων γρίπης, δεδομένου ότι απαιτούνται περίπου 2 εβδομάδες για την επίτευξη ανοσολογικής απάντησης. Το εμβόλιο χορηγείται σε μία δόση και δεν προκαλεί γρίπη, καθώς  περιέχει νεκρούς ιούς γρίπης ή τμήματα του ιού και για το λόγο αυτό δεν προκαλεί νόσο.
Η αποτελεσματικότητα του εμβολίου φτάνει στο 70–90% των ατόμων που εμβολιάζονται και αποδεδειγμένα μειώνει τις εισαγωγές στο νοσοκομείο και τους θανάτους από επιπλοκές.
Όσον αφορά στην αντιμετώπιση της Γρίπης οι ασθενείς χρειάζονται ξεκούραση, πολλά υγρά και ζεστά ροφήματα, αποφυγή του καπνίσματος, λήψη αντιπυρετικών και παυσίπονων για την αντιμετώπιση του πυρετού και των μυικών πόνων. Τα αντιβιοτικά δεν έχουν καμία θέση στην θεραπεία της γρίπης, διότι τα αντιβιοτικά δεν καταπολεμούν τους ιούς.
 
Όσον αφορά στην πνευμονιοκοκκική πνευμονία, είναι μία οξεία σοβαρή πάθηση του αναπνευστικού συστήματος και προκαλείται από το βακτήριο ‘’Πνευμονιόκοκκος’’. Ο εμβολιασμός αποτελεί το αποτελεσματικότερο μέτρο πρόληψης της νόσου. Υπάρχουν 2 εγκεκριμένα εμβόλια, το 13δύναμο και το 23 δύναμο πνευμονιοκοκκικό, που είναι ενταγμένα στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών για όλους τους ενήλικες άνω των 65 ετών,  καθώς και για τις ευπαθείς ομάδας 18 έως 64 ετών. Οι ευπαθείς ομάδες περιλαμβάνουν ασθενείς με χρόνια καρδιαγγειακά, μεταβολικά (σακχαρώδης διαβήτης), και αναπνευστικά (Άσθμα κτλ) νοσήματα, τους καπνιστές και τους ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς.  Το εμβόλιο αποζημιώνεται πλήρως από τον ΕΟΠΥΥ σε όλους τους ασφαλισμένους που ανήκουν σε μια από τις παραπάνω ομάδες. Εμβόλια υπάρχουν επίσης έναντι του αιμόφιλου και ορισμένων ιών που μπορούν να προκαλέσουν πνευμονία.
Ο γιατρός σας θα καθορίζει τη σειρά και την κατάλληλη χρονική στιγμή για τον εμβολιασμό με τα υπάρχοντα εμβόλια που προστατεύουν από πολλά εκ των μικροβίων που μπορούν να προκαλέσουν πνευμονία, ενώ σε περίπτωση νόσησης από Πνευμονιόκκοκο θα χορηγήσει την κατάλληλη θεραπεία με αντιβιωτικά.
‘’Κάλλιον προλαμβάνειν παρά θεραπεύειν’’ έλεγε ο Ιπποκράτης και ως εκ τούτου.. εμβολιαζόμαστε εγκαίρως!

Ο Αργύριος Τσακάλης είναι Ιατρός Ειδικός Παθολόγος – Διαβητολόγος Μετεκπαιδευθείς στην Ιταλία. Διατηρεί Ιατρείο στη Νεάπολη Κοζάνης