Η Λευκοθέα (Χουτούρι με την παλιά ονομασία) Βοΐου (Φωτογραφίες της Ευτυχίας Πλαζουμίτη)

Παλιότερα ονομαζόταν “Χουτούρι”. Ο οικισμός δημιουργήθηκε από μετανάστες της Ηπείρου την εποχή της τουρκοκρατίας, περίπου το 1680.

 

 

                                                     

ΛΕΥΚΟΘΕΑ ΒΟΪΟΥ

                                       

   ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ.

Στην εδαφική περιοχή του χωριού υπήρχαν οι παρακάτω οικισμοί:

1. Στην τοποθεσία “ΜΠΑΧΤΣΕΔΙΑ” νότια της επάνω συνοικίας, υπήρχε αρχαίος
οικισμός. Εδώ υπάρχουν κομμάτια από κεραμίδια και όστρακα ελληνιστικής και ρωμαϊκής
εποχής. Στη θέση “ΔΡΑΓΑΣΙΑ” σώζονται θεμέλια από δουλεμένες πέτρες, που ανήκουν
πιθανώς σε τείχος και ήταν η ακρόπολη. Διάσπαρτα αρχαία αντικείμενα (νομίσματα,
πιθάρια, αγγεία, σπόνδυλοι κιόνων κλπ.) αποκαλύφτηκαν και στις
τοποθεσίες:”ΒΡΟΤΡΙΖΙΝΟ¨ και “ΑΡΙΦ ΛΕΥΚΑΔΙΑ”.

2. Βορειοανατολικά της επάνω συνοικίας στην τοποθεσία “ΑΓΙΑ ΣΩΤΗΡΑ” υπάρχουν
ερείπια παλιάς εκκλησίας της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Όπως μετρήσαμε το
θεμελιακό της περίγραμμα ήταν διαστάσεων 12 χ 7 μέτρα,και γύρω από τα ερείπια
ξεμυτίζουν οι ταφόπετρες του νεκροταφείου, που καταλαμβάνει αρκετή έκταση. Στα
χωράφια αποκαλύφτηκαν μικρά και μεγάλα αγγεία, πιθάρια με καμένο σιτάρι, θεμέλια
σπιτιών, κεραμίδια, δουλεμένες πέτρες, χάλκινα μαγειρικά σκεύη κλπ.

Ο αείμνηστος αρχαιολόγος Αντ. Κεραμόπουλος που επισκέφτηκε την τοποθεσία
αυτή έγραψε: “Αρχαία λείψανα παρατηρούνται εις την θέσιν Αϊσωτήρα, ένθα
προσκυνητάριον υπό μεγάλην παλαιάν δρυν … “. Το εικονοστάσι του Αγίου Σωτήρα
ανήκει στην Ασπρούλα κι ένα γραφικό ομώνυμο εξωκλήσι στη Λευκοθέα.

3. Όχι μακριά από την “Αϊ-Σωτήρα¨ , ψηλά στο λόφο, στη θέση “ΑΪ-ΘΑΝΑΣΗ”, όπου
ομώνυμο εξωκλήσι, αποκαλύφτηκαν θεμέλια σπιτιών, δουλεμένες πέτρες, πιθάρια,
κεραμίδια, μικρά πήλινα αγγεία, νομίσματα κλπ. Εδώ υπάρχει και παλιό νεκροταφείο. Τα
παραπάνω μας βεβαιώνουν πως υπήρχε κάποιος οικισμός.

4. Δυτικά από το εξωκλήσι του προφήτη Ηλία, υπήρχε παλιό νεκροταφείο. Επίσης
τάφοι υπάρχουν και στις τοποθεσίες: “ΠΕΝΤΕ ΑΛΩΝΙΑ” και “ΜΑΡΚΑΤΑ ΛΕΥΚΑΔΙΑ¨ ,
όπου αποκαλύφτηκαν θεμέλια σπιτιών, πλήθος από χοντρά κεραμίδια κλπ., που μαρτυρούν
πως κι εδώ υπήρχε κάποιος οικισμός. Με τα όσα αναφέραμε παραπάνω στις τοποθεσίες:
“ΜΠΑΧΤΕΔΙΑ -ΔΡΑΓΑΣΙΑ¨,”ΑΪ-ΣΩΤΗΡΑ¨, “ΑΪ-ΘΑΝΑΣΗ¨ και “ΠΕΝΤΕ ΑΛΩΝΙΑ-
ΜΑΡΚΑΤΑ ΛΕΥΚΑΔΙΑ¨, υπήρχαν οικισμοί, αλλά πότε καταστράφηκαν παραμένει
άγνωστο.

Με την καταστροφή των παραπάνω οικισμών ιδρύθηκε ένα νέο χωριό, με το όνομα
Χοτούρι, αλλά πότε άγνωστο. Στο Χουτούρι μετά και την άλωση της Πόλης από τους
Οθωμανούς ήρθαν και εγκαταστάθηκαν Τούρκοι από τη περιοχή του Ικονίου και έτσι το
χωριό διαιρέθηκε σε δύο συνοικίες την ελληνική και την τουρκική.Η τοπική παράδοση
όμως του χωριού λέει ότι μετά και την εγκατάσταση των Τούρκων ότι οι Έλληνες κάτοικοι
της πάνω συνοικίας διασκορπίστηκαν σε άλλα χωριά της γύρω περιοχής,όπως το
Τσακνοχώρι και την Βουδωρίνα,και γύρω στα 1700 δημιουργήθηκε από μετανάστες της
Ηπείρου η κάτω συνοικία.

Επίσης στην Βουδουρίνα έδρευε Τούρκος μπέης,που κατείχε τα κτήματα τη Λευκοθέας
(τότε Χουτούρι),πολλά από τα οποία,αγοράστηκαν αργότερα από κάτοικους του παλαιού
Κριμινίου.

Στα μέσα του 19ου αιώνα ο αριθμός τω κατοίκων του χωριού ήταν πολύ μεγάλος και
αυτό συμπεραίνεται από μία ενθύμηση σε Μηναίο που αναγράφει ¨Έκανα διδάσκαλος
Βασίλειος Αδάμου,από χωρίον Χουτούρι και εδιάβαζα τα παιδιά γράμματα τον
αριθμό 100 δι’ένα εξάμηνον….26 Ιουνίου 1865.
Οι παλιότερες γραπτές μαρτυρίες που υπάρχουν για το Χοτούρι (Λευκοθέα) είναι
ότι φέρεται γραμμένο με ένα βαφτιστικό όνομα στον Κώδικα της Ζάμπορδας και στη
δεύτερη γραφή (1692): ¨42) Χοτούρι -/1 ¨. Επίσης το Χοτούρι φέρεται γραμμένο και
στον κατάλογο των χωριών του Μητροπολίτη Σισανίου Νεοφύτου στα 1797: ¨Χοτούρι
δύο μαχαλάδες τούρκικόν και ρωμαίικον¨.

Στην Λευκοθέα βρίσκεται χτισμένος ο Ναός της Αγίας Παρασκευής δίπλα από την
τοποθεσία που υπήρχε παλαιότερος ομώνυμος Ναός.Εδώ υπήρχαν εκκλησιαστικά βιβλία
που είχαν εκδοθεί στα 1811 με πολλές ενθυμήσεις γραμμένες σε αυτά,μα πολλά
διαφωτιστικά στοιχεία για την ιστορία του χωριού.Ο χώρος γύρο από την Εκκλησία έχει
ονομαστεί σε πλατεία της Αγίας Παρασκευής,σε μία όμορφη τοποθεσία , και ακριβώς πίσω
από το Ιερό του Ναού υπάρχει το κτήριο του εκπολιτιστικού συλλόγου προστασίας του
περιβάλλοντος ¨Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ¨.Λίγο πιο πάνω από τον Ναό της Αγίας Παρασκευής

βρίσκεται το δημοτικό σχολείο του χωριού και έξω από το χωριό στον δρόμο που οδηγεί
προς την Ασπρούλα υπάρχει το εξωκλήσι το Προφήτη Ηλία,και το νεκροταφείο και στον
ίδιο δρόμο πιο έξω το εξωκλήσι του Αγίου Αθανασίου.

 Bιβλιογραφία 

1. Αλεξ. Αδαμlδη: Η Λευκοθέα, περ. ¨Βοϊακή Ζωή¨, τ. 5811982.
2. Δημ. Σαμαάρη: Ιστορική Γεωγραφlα της Ρωμαϊκής
επαρχlας Μακεδονlας. Τα τμήμα της σημερινής Δυτ. Μακεδονίας, θεσlνlκη 1989, σελ. 124-125.
3. Αντ. Κεραμόποuλου: Ανασκαφαl και έρευναι εν Ανω Μακεδονlα, Π.Α.Ε. 1935, σελ. 42.
4. Μ. Α. Καλινδέρη: Γραπτό μνημεία … σελ. 62.
5. Μ. Α. Καλινδέρη: Ο Κώδιξ της Μητροπόλεως Σισανίου … σελ. 123.
6. Γνωριμία με τον Νομό Κοζάνης: Η Λευκοθέα….σελ 21

 

 

 

 

Φωτογραφίες από την Κυρία  Ευτυχία Πλαζουμίτη