Ιεροί Ναοί του Αγίου Νικολάου στο Βόιο

Ενορία του Αγίου Νικολάου Σιάτιστας
Η ενορία του Αγίου Νικολάου Σιάτιστας ανήκει διοικητικά και ποιμαντικά στην Ιερά Μητρόπολη Σισανίου και Σιατίστης. Ιδρύθηκε ως ενορία περίπου το 1700. Ο κεντρικός Ιερός Ναός είναι του Αγίου Νικολάου, ο οποίος εγκαινιάσθηκε το 1937. Στην ενορία ανήκουν και άλλοι δεκατρείς Ιεροί Ναοί, παλαιοί και νεώτεροι. Ο παλαιότερος είναι της Αγίας Παρασκευής (1677) και ο νεώτερος είναι του Αγίου Σεραφείμ του Σάρωφ (2002).

    Η ενορία έχει ως φυσικά όρια τη συνοικία της Γεράνειας και αριθμεί περίπου 2.800 πιστούς.

    

Πανηγυρίζει στις 6 Δεκεμβρίου, κατά την εορτή του Αγίου Νικολάου επισκόπου Μύρων της Λυκίας, πολιούχου και προστάτου της ενορίας. Μεγάλα, επίσης πανηγύρια γίνονται και κατά τις εορτές: της Αγίας Παρασκευής, του Αγίου Νικάνορος, των Αγίων Ταξιαρχών, του Αγίου Χριστοφόρου, του Αγίου Αχιλλείου, του Αγίου Παντελεήμονος, του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού και του Οσίου Σεραφείμ του Σάρωφ.

 

Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου

  Ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικολάου Σιάτιστας κτίστηκε το έτος 1743 ως δισυπόστατος (Αγίου Νικολάου και Αγίου Σπυρίδωνος) επί μητροπολίτου Ζωσιμά. Κατεδαφίστηκε το έτος 1929 επί μητροπολίτου Αγαθαγγέλου, οπότε και οικοδομήθηκε ο σημερινός ναός σε σχέδια του σιατιστινού αρχιτέκτονα Εμμανουήλ Μάλαμα.
    Οι τοιχογραφίες και ο εσωτερικός διάκοσμος του ναού έγιναν με χρήματα του αείμνηστου ευεργέτη της Σιάτιστας Μιχαήλ Κουκουλίδη το έτος 1937 επί μητροπολίτου Διοδώρου.
  Άλλοι ευεργέτες του ναού είναι οι Δημήτριος Παναγιώτου Γράβας και Γεώργιος Αθανασίου Γράβας, οι οποίοι το 1963 κατασκεύασαν τα κωδωνοστάσια, ο Νικόλαος και Αικατερίνη Τύρνα, οι οποίοι εκτός των άλλων έκτισαν το 1978 και το ενοριακό κέντρο, ο Κων/νος και Ελένη Παπανικολάου, που το 1999 κατασκεύασαν τα στασίδια του ναού, ο Απόστολος Σιάσιος, που το 2001 προσέφερε το απαιτούμενο χρηματικό ποσό για την κατασκευή 12 πολυελαίων.

 

Ενοριακό Πνευματικό Κέντρο

Μια όμορφη και ζεστή γωνιά, μέσα στην αφιλόξενη, υλιστική και εκμεταλλευτική κοινωνία, υπάρχει στη Σιάτιστα και καλοδέχεται όλες τις ηλικίες και ιδιαίτερα τη νεολαία. Βρίσκεται στη Γεράνεια δίπλα στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου. Είναι η αίθουσα του Ενοριακού Πνευματικού Κέντρου αυτής της ενορίας.
Σχετικά με το ξεκίνημα και τις δραστηριότητες του Ενοριακού Πνευματικού Κέντρου ακούμε τον προϊστάμενο Ιερέα της ενορίας πρωτοπρεσβύτερο π. Βασίλειο Βασιλείου σε μία συνέντευξη που έδωσε στα Μ. Μ. Ε. της πόλεως της Σιάτιστας.

 

«Έχουν περάσει είκοσι έξι και πλέον χρόνια από τον Αύγουστο του 1982 όταν ήλθα ως δάσκαλος στην πόλη της Σιάτιστας και χειροτονήθηκα από τον μακαριστό Μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης κυρό Αντώνιο, Διάκονος και στη συνέχεια Ιερέας. Μια από τις πρώτες μου προτεραιότητες ήταν να δημιουργηθεί στην ενορία ένα πνευματικό κέντρο, για να μπορούν να συγκεντρώνονται κυρίως τα παιδιά και οι νέοι, ώστε να περνούν όμορφα τις ελεύθερες ώρες τους. Ευλογία Θεού ήταν, που υπήρχε στη θέση αυτή, δίπλα στον Ιερό Ναό, μια ευρύχωρη αίθουσα τελετών, δωρεά του μακαριστών ευεργετών Νικολάου και Αικατερίνης Τύρνα. Την αίθουσα αυτή ξεκινήσαμε να την χρησιμοποιούμε για ποικίλες δραστηριότητες, οι οποίες εναλλασσόμενες συνεχίζονται μέχρι σήμερα.  

Εδώ μέσα γίνονται τα μαθήματα των Κατηχητικών Σχολείων της ενορίας μας. Με τη βοήθεια και άλλων κατηχητών, λειτουργούν κατηχητικά για παιδιά προσχολικής ηλικίας και για παιδιά του Δημοτικού Σχολείου. Γίνονται συνάξεις και συζητήσεις για νέους και νέες του Γυμνασίου και του Λυκείου. Γίνονται συγκεντρώσεις και συζητήσεις, με εργαζόμενους και οικογενειάρχες, επάνω σε διάφορα θέματα. Επίσης γίνονται έκτακτες συγκεντρώσεις με την ευκαιρία πατέρων από το Άγιον Όρος ή άλλων πνευματικών αδερφών. Τα πρώτα 12 χρόνια γινόταν εντός της αίθουσας οι εσπερινές ομιλίες, οι οποίες τώρα γίνονται εντός του Ιερού Ναού του Αγίου Νικολάου.

 

Καθημερινώς η αίθουσα είναι ανοικτή πρωί και απόγευμα, και μπορούν, όσα παιδιά θέλουν, να έρχονται για παιχνίδι (υπάρχουν πολλά επιτραπέζια παιχνίδια), να δουν κάποια video – κασέτα με ενδιαφέροντα θέματα ή κινούμενα σχέδια, να παίξουν στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, να δανειστούν κάποιο βιβλίο, από τα περίπου 1800 βιβλία της δανειστικής βιβλιοθήκης, τα οποία έχουν ποικίλο περιεχόμενο ή και να αγοράσουν κάποιο βιβλίο από το ενοριακό βιβλιοπωλείο. Το βιβλιοπωλείο έχει περισσότερους από 1300 τίτλους βιβλίων με περιεχόμενο θρησκευτικό, πνευματικό, ιστορικό, λογοτεχνικό, επιστημονικό, για παιδιά, για νέους, για μεγάλους, για γονείς, για επιστήμονες.

Μέσα στην αίθουσα του Ενοριακού Κέντρου τα παιδιά των Κατηχητικών Σχολείων έχουν παίξει πολλές φορές θεατρικές παραστάσεις, οργάνωσαν χορωδίες, διοργάνωσαν διαγωνισμούς πιγκ – πογκ και σκακιού, έκαναν εκθέσεις βιβλίου, βυζαντινών εικόνων και ζωγραφικής. Εκτός της αίθουσας συμμετείχαν σε τουρνουά ποδοσφαίρου και μπάσκετ. Σχεδόν κάθε χρόνο διοργανώνονται μορφωτικές και προσκυνηματικές εκδρομές.
Δεν υπάρχει άνθρωπος, μικρός ή μεγάλος, που να πέρασε από την αίθουσα του ενοριακού κέντρου και να μην πήρε δωρεάν κάτι, ένα περιοδικό χριστιανικό ή ένα βιβλίο, ή μία εικόνα. Αυτά μπορούν να υπολογισθούν σε δεκάδες χιλιάδες.         

 

Από το Ενοριακό Πνευματικό Κέντρο της ενορίας μας, αυτά τα 26 χρόνια, έχουν περάσει πάμπολλα παιδιά, νέοι και νέες οι οποίοι ωφελήθηκαν ποικιλοτρόπως.

Το Ενοριακό Κέντρο είναι ανοιχτό για όλους τους νέους, για όλα τα παιδιά και τους μεγάλους, και μπορούν να ’ρθουν να το ιδούν και να το γνωρίσουν από κοντά, να ζήσουν τις διάφορες δραστηριότητες και να βρουν μια όμορφη και ζεστή γωνιά με τόση ζωτικότητα.
Κάθε Κυριακή ή γιορτή, εντός της αίθουσας του Ε. Π. Κ. προσφέρονται καφές, βουτήματα και γλυκά στους εκκλησιασθέντες.  

 

Ευχαριστούμε πολύ το Θεό, για όλα όσα μας έχει προσφέρει και συνεχίζει να προσφέρει. Ευχαριστούμε και όλους εκείνους, που συμπαραστέκονται στο όλο έργο, που επιτελεί το Ενοριακό Πνευματικό Κέντρο της ενορίας του Αγίου Νικολάου.»   

Το Εξωκλήσι του Αγίου Νικολάου στο Δαφνερό Βοΐου

 

Για το Εξωκλήσι του Αγίου Νικολάου δεν γνωρίζουμε το πότε  κτίστηκε , για αυτό θα αναφερθούμε στα στοιχεία για το χωριό που έχουμε στο αρχείο μας 
Το Δαφνερό, βρίσκεται χτισμένο στους πρόποδες του όρους Βούρινος,και συνορεύει με τα χωρία, Παλαιόκαστρο, Έξαρχος, Μικροκλεισούρα, και Ταξιάρχη. Απέχει από την Σιάτιστα 10 χιλιόμετρα και από την Κοζάνη 21. βρίσκεται νοτιοανατολικά της Σιάτιστας, και Νοτιοδυτικά της Κοζάνης, και μαζί με το Παλαιόκαστρο αποτελούν το Δημοτικό Διαμέρισμα του Παλαιοκάστρου του Δήμου Σιάτιστας. Τώρα με την εφαρμογή του Σχεδίου Καλλικράτης, από το 2011 και μετά, τόσο μαζί με το Παλαιόκαστρο, αλλά και με την Σιάτιστα θα υπαχθούν στον διευρυμένο Δήμο Βοΐου.
Το χωριό αναφέρεται σε πρώτη, και δεύτερη γραφή, στον Κώδικα της Ζάβορδας περίπου το 1534 και το 1692 αντίστοιχα. Άρα μπορούμε να υποθέσουμε ότι είναι χτισμένο περίπου από το 1500, και μετά.
  Στην γύρω περιοχή και κυρίως στην περιοχή του παλαιοκάστρου, έχουν βρεθεί πολλά αρχαιολογικά ευρήματα, που μαρτυρούν, την ύπαρξη οικισμών, από αμνημονεύτων χρόνων. Έτσι μπορούμε να πούμε, ότι ο πρώτος οικισμός που δημιουργήθηκε στην περιοχή του Δαφνερού, χρησίμευε, για να εγκαταστήσουν τις καλύβες τους οι γεωργοκτηνοτρόφοι της περιοχής του Παλαιόκαστρου.
  Μετά και την Άλωση της Πόλης, ήρθαν και εγκαταστάθηκαν Τούρκοι στην περιοχή. Το Δαφνερό έγινε τσιφλίκι, του μπέη της περιοχής. Έτσι στα χρόνια της τουρκοκρατίας δημιουργούνται δύο συνοικισμοί, των ντόπιων γηγενών κατοίκων, που οι περισσότεροι από αυτούς, κατάγονται από χωριά της γύρω περιοχής, και κυρίως από το χωριό Βούρινος, και Άγιος Νικόλαος Χρωμίου, το οποίο καταστράφηκε μετά την επανάσταση του 1878, και από τον συνοικισμό των Τούρκων.
 Μετά και την ανταλλαγή των πληθυσμών ήρθαν και εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες στο χωριό. Η παλιά ονομασία του χωριού ήταν Βαΐπες, που σήμαινε το χωριό των Βαΐων, που φύτρωναν στην περιοχή και τα χρησιμοποιούσαν την Κυριακή των Βαΐων στην Εκκλησία. Το 1927 το χωριό μετονομάζεται σε Δαφνερό, και το 1974 ως οικισμός του Παλαιοκάστρου υπάγεται από τον Νομό Γρεβενών, στον Νομό Κοζάνης. Το Δαφνερό το 1920 αριθμούσε 64 κάτοικους, το 1928 138, το 1940 214, το 1951 166, το 1982 141, και σήμερα 80 μόνιμου κατοίκους.
Είναι γνωστή η συμμετοχή των κατοίκων στον Μακεδονικό αγώνα, ακόμα και ο τουρκαλβανός μπέης του χωριού, ο Καπλάν -μπέης, που ήταν φιλέλληνας μυήθηκε και αυτός με την σειρά του στον Μακεδονικό Αγώνα, και το 1903 φιλοξένησε  στην χαράδρα της Αγίας Παρασκευής το Σώμα του Παύλου Μελά. Όταν ο μπέης έφυγε από το χωριό, χάρισε την περιουσία που είχε στην εκκλησία και το σχολείο του χωριού. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1980 σώζονταν το σπίτι του που αποτέλεσε, στην Διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα, ένα ασφαλές κρησφύγετο για τους Μακεδονομάχους. Το χωριό είχε σχολείο και εκκλησία ακόμα από τα χρόνια της τουρκοκρατίας, και στην θέση που είναι σήμερα χτισμένο το σχολείο, ήταν κάποτε κτήμα του μπέη. Επίσης γνωστή είναι και η συμμετοχή των κατοίκων του χωριού κατά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο , στην αντίσταση κατά των Ιταλών στη μάχη Φαρδύκαμπου. Στις 13 Μαΐου 1995, το χωριό δοκιμάστηκε από μεγάλο σεισμό, που είχε σαν αποτέλεσμα την καταστροφή των περισσοτέρων σπιτιών.
Το χωριό έχει τρία εξωκκλήσια, τον Άγιο Νικόλαο, την Αγία Παρασκευή, και τον Άγιο Αθανάσιο, που είναι στο νεκροταφείο του χωριού. 

 

Ενοριακός Ναός είναι ο Ιερός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, που σύμφωνα με μια επιγραφή που βρίσκεται στο εσωτερικό του Ναού, ο ναός ανεγέρθηκε τον Ιούνιο του 1838, επί Αρχιερατείας του μητροπολίτου Γρεβενών, Ιωαννικίου.
Ναός του Αγίου Νικολάου Παλαιόκαστρο Βοΐου
Το Παλαιόκαστρο, είναι  ένας  ορεινός οικισμός σε υψόμετρο 900 μ.,  του νομού Κοζάνης . βρίσκεται χτισμένο στους πρόποδες του όρους Βούρινος,και είναι κοντά με τα χωρία, Δαφνερό, Έξαρχος, Μικροκλεισούρα, και Ταξιάρχη. Απέχει από την Σιάτιστα 10 χιλιόμετρα και από την Κοζάνη 21. βρίσκεται νοτιοανατολικά της Σιάτιστας, και Νοτιοδυτικά της Κοζάνης, και μαζί με το Δαφνερό, αποτελούν το Δημοτικό Διαμέρισμα του Παλαιοκάστρου του Δήμου Σιάτιστας. Τώρα με την εφαρμογή του Σχεδίου Καλλικράτης, από το 2011 και μετά, τόσο μαζί με το Δαφνερό, αλλά και με την Σιάτιστα θα υπαχθούν στον διευρυμένο Δήμο Βοΐου. Εκκλησιαστικά ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Γρεβενών, όπως και το Δαφνερό

 

Το χωριό στην σημερινή του θέση πρέπει να είναι χτισμένο πάνω από τριακόσια χρόνια περίπου,μετά και την μεταφορά παλαιότερου οικισμού, ο οποίος καταστράφηκε όπως μαρτυρά η παράδοση, από τους Τούρκους της Γιάγκοβης (παλαιοχώρι στην περιοχή της Σιάτιστας). Οι κάτοικοι του Παλαιοκάστρου ήταν γηγενής, Έλληνες χριστιανοί ορθόδοξοι, δεν είχαν εξισλαμιστεί,και σύμφωνα με την τοπική παράδοση, στην διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα, όταν ο Παύλος Μελάς έμεινε με το Σώμα του ένα βράδυ στο χωριό, είχε τονίσει χαρακτηριστικά, ότι οι κάτοικοι του Παλαιοκάστρου, μιλούσαν γνήσια Ελληνικά.
 Στους πρόποδες του βουνού Γλάς βρίσκεται κτισμένη η εκκλησία του Αγίου Νικολάου, πάνω στα ερείπια παλαιότερου ναού, δεν έχει εξακριβωθεί το πότε, και σύμφωνα με τις πληροφορίες, κάποιου Αδάμ ή Βλάχου Γεωργίου από την Μηλιά των Γρεβενών, εδώ υπήρχε σχολαρχείο. 

 

Εράτυρα Βοΐου : Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου (Μύριχου) 
Ο μικρός αυτός ναός με την επιμελημένη του περίφραξη, όπως και ο πλησίον αυτού ναισκος του Αγίου Δημητρίου, που ανήκει στην ενορία της Πέλκας, μαρτυρούν ότι στην τοποθεσία αυτή υπήρχε οικισμός.
 Επειδή δε κατά τη διάνοιξη του δρόμου βρέθηκαν τάφοι ρωμαϊκής εποχής και επειδή διασώζεται και παράδοση περί των οικισμών ο τόπος αυτός ήταν κατοικημένος από τα πολύ παλιά χρόνια.
 Οι δυο ναισκοι είναι σύγχρονοι αλλά ανοικοδομήθηκαν στη θέση παλαιοτέρων και μεγαλυτέρων. Ο ναός του Αγίου Νικολάου προσελκύει την ευλάβεια των Ερατυρέων κηπουρών και στο ναό αυτόν φυλάγουν και την εικόνα του Αγίου Τρύφωνος, του προστάτου της βλαστήσεως. Γιορτάζουν δε κάθε χρόνο την 1η Φεβρουαρίου του Αγιο Τρύφωνα.  Μετά τη Θεία Λειτουργία προσφέρουν διάφορα προϊόντα τους. Ιδιαίτερη εντύπωση κάμνει το κέρασμα των τουρσιων
με το (ρακί) τσίπουρο. Κατόπιν οι μπαχτσεβαναίοι γυρίζουν στην Εράτυρα και πραγματοποιούν επισκέψεις στα σπίτια τους ή γλεντάν οι νεότεροι με όργανα. Το ναό αυτόν τον περιποιούνται και τον επιμελούνται
καθ’ λοκληρίαν οι κηπουροί έχοντες και ιδίαν διαχείρησιν.

 

Βρίσκεται 2 χλμ. περίπου βόρεια της Εράτυρας, στο δρόμο για τον ΆΆγιο Αθανάσιο. Η απλή κατασκευή και η λιτή αρχιτεκτονική της σύνθεση δεν προδιαθέτουν τον επισκέπτη για τον εσωτερικό χώρο της εκκλησίας με την πλούσια ζωγραφική διακόσμηση, που καλύπτει όλους τους τοίχους. Οι αγιογραφίες του 1737 είναι μοναδικής, για το 18ο αιώνα, τέχνης.

Αξιοπρόσεκτη είναι η τοιχογραφία που αφορά το γενεαλογικό δέντρο του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου Μικροκάστρου 

Το Μικρόκαστρο βρίσκεται χτισμένο στους πρόποδες της λοφοσειράς Καστρακίου, 32 χλμ. από την Κοζάνη και επί
της Εθνικής Οδού Κοζάνης -Ιωαννίνων και Καστοριάς. Είναι ημιορεινή περιοχή και ανήκει στο Νομό Κοζάνης, στην Επαρχία Βοΐου. Έχει υψόμετρο 658 μ., έκταση 17 τ.χλμ., καλλιεργήσιμη γη 5,9 τ.χλμ., δάση 2 τ. χλμ. Ο πληθυσμός του ανέρχεται σε 600 περίπου κατοίκους (120 οικογένειες, απογραφή 1991). Σε απόσταση 1000 μ. περίπου προς δυσμάς τρέχει ο Αλιάκμονας ποταμός, φυσικό σύνορο με τις απέναντι Κοινότητες: Πολύλακκο, Τραπεζίτσα και Πολύδεντρο, Ανατολικά η Σιάτιστα, Β.Α. η Γαλατινή, Β. η Εράτυρα, Β.Δ. το Καλονέρι, Ν. και Ν.Α. η Σιάτιστα, Ν.Δ. το Πολύδενδρο.

 Το χωριό  Μικρόκαστρο πήρε το σημερινό του όνομα στα 1926 από το Κάστρο που βρίσκεται στην κορυφή του λόφου Καστράκι. Τα ερείπια του σώζονται και σήμερα ακόμη. Δεν είναι εξακριβωμένο ποιας εποχής είναι. Κατά τους παλαιότερους λεγόταν Τσιρούσινο – Τσιαρούσινο και ακόμα παλαιότερα Κερασοχώρι.

Η Εκκλησία του Αγίου Νικολάου που είναι και ο πολιούχος του χωριού ,  είναι  κτισμένη  ανατολικά και ανακατασκευάστηκε το 1936, και ανακαινίστηκε τα τελευταία χρόνια  ως αποτέλεσμα  μιας κοινής εργασίας του εφημερίου  Πατέρα Ιωάννη Δουγαλή  των επιτρόπων και του λαού της ενορίας.

Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου στα Νάματα Βοΐου 

Συνοπτικά ιστορικά Στοιχεία του Χωριού
Σύμφωνα με ιστορικές πηγές η «γένεση» του χωριού Πιπιλίστα έχει ως αφετηρία την περίοδο μετά τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου (1571), όπου όλη η τότε γύρω περιοχή μέχρι και τον κάμπο της σημερινής Πτολεμαιδας υπέστη την πιο σκληρή και καταστροφική τουρκική επιδρομή.
  Μετά την καταστροφή της παρακείμενης Σισσανούπολης ένα μέρος του πληθυσμού της εγκαταστάθηκε Β.Α. των σημερινών Ναμάτων δημιουργώντας την “Κιουτσούκ (Μικρή) Πιπιλίστα”. Στα τέλη του 17ου αι. οι κάτοικοι μετέφεραν το χωριό στη σημερινή του θέση.

 

   Μετά την καταστροφή της Μοσχόπολης στα 1769 δεκαέξι οικογένειες ασχολούμενες κυρίως με το εμπόριο και τις τέχνες αλλά και την κτηνοτροφία ήρθαν στο χωριό, ενισχύοντας τον πληθυσμό του. Διοικητικά το χωρίον “Πιπελίστα” υπαγόταν στο βιλαέτι του Μοναστηρίου (Μπιτόλια) και ανήκε στην περιφέρεια του Καζά (επαρχία) Ανασελίτσης του Σαντζακίου (νομού) Σερβίων. Εκκλησιαστικά υπαγόταν στη μητρόπολη Σισανίου και Σιατίστης. Ήταν χωριό αμιγές ελληνικό και δεν κατοικούσαν καθόλου Τούρκοι. Είχε τοπική αυτοδιοίκηση -σύστημα μουχταροδημογεροντίας – με τη γνωστή τοπική εξάρτηση από την τουρκική αρχή. Μεταξύ των ετών 1822 έως 1854 το χωριό ενισχύθηκε πληθυσμιακά από τις μετακινήσεις ημινομαδικών πληθυσμών από χωριά της Πίνδου, όπως η Αβδέλλα και η Σαμαρίνα, μετά την μάχη της Φυλλουριάς. Αργότερα εγκαταστάθηκαν και άλλες οικογένειες Κουπατσαραίων, ως ποιμένες στα μεγάλα τσελιγκάτα (φαλκάρια) των Ναμάτων.
Σταδιακά δημιουργούννται στην κοινωνία των Ναμάτων δύο «παραδόσεις» που σχετίζονται με την προέλευση και την
επαγγελματική δραστηριότητα των κατοίκων: μία περισσότερο αστική, από τους εμπόρους που ταξιδεύουν και έρχονται
σε επαφή με άλλες χώρες και μεγάλα αστικά κέντρα, και μία κτηνοτροφική, που συγκέντρωνε την πλειονότητα των κατοίκων.
Αντίστοιχα, αναπτύσσεται και διαφορετική κουλτούρα.
  Το 19ο αιώνα ανεγείρεται σχολείο, όπως φαίνεται σε γαλλικό χάρτη στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα στη Θεσσαλονίκη. Εκεί το χωριό εμφανίζεται με το όνομα «PIPELISTA». Η λειτουργία του σχολείου συνεχίστηκε ως το 1970. Κατά το Μακεδονικό αγώνα  (1903-1909) η Πιπιλίστα συμμετείχε ενεργά, ήταν ανταρτοφωλιά των Μακεδονομάχων και αποτελούσε τη βάση και το στρατηγείο του καπετάν Βάρδα (Γ. Τσόντου). Η ζωή του χωριού συνεχίσθηκε με περιπέτειες και αγώνες μέχρι την απελευθέρωσή του (1912).
  Το 1928 το χωριό μετονομάζεται σε Νάματα και ιδρύεται γεωργοκτηνοτροφικός συνεταιρισμός με 75 μέλη και πενταμελές συμβούλιο που λειτούργησε για δέκα χρόνια. Σκοπός του ήταν να γίνει καταμερισμός της γης και απαλλοτρίωση των εδαφών που ήταν γύρω από τα γεωγραφικά όρια του χωριού για βοσκοτόπια και χωράφια. Ο σκοπός επιτεύχθηκε και αποδίδει
καρπούς έως σήμερα.
   Οι περιπέτειες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου δεν άφησαν τα Νάματα ανέπαφα. Στην κατοχή οι Γερμανοί σε μια επιδρομή τους, το Νοέμβριο του 1943, έκαψαν 35 περίπου σπίτια, κυρίως αρχοντικά. Πολλοί τότε εγκατέλειψαν το χωριό και απ’ αυτούς που έφυγαν λίγοι γύρισαν μετά το 1950 ως μόνιμοι κάτοικοι.

 

  Από τη δεκαετία του ’80 και μετά τα Νάματα ξαναβρίσκουν σιγά σιγά την παλιά τους ζωή. Τα εγκατελειμένα σπίτια ξανανοίγουν, αναπαλαιώνονται και ζωντανεύουν κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες, που οι εκ καταγωγής Ναματιανοί χαίρονται τον τόπο τους.
Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου Σισανίου 
Το Σισάνι, γνωστό για τα φασόλια του (γιορτή φασολιού), βρίσκεται στην κοιλάδα που σχηματίζουν το Σινιάτσικο και το Μουρίκι σε πολύ όμορφη τοποθεσία. Μέσα από το χωριό κυλάει ο μικρός ποταμός Μύριχος, χαρίζοντας στον τόπο πλούσια νερά και άφθονη βλάστηση. Πολύ εντυπωσιακές είναι οι συγκεντρωμένες λεύκες που κυριολεκτικά περικυκλώνουν τον οικισμό.
Τα ανασκαφικά ευρήματα πιστοποιούν την ύπαρξη σημαντικού θρησκευτικού κέντρου, με τον πολυτελή σταυρόσχημο ναό με τρούλο (μεγέθους 36,5 x 23 μέτρα), που εντάσσεται στη σειρά των μεγάλων επισκοπικών ναών, οι οποίοι χτίστηκαν στο χώρο της Μακεδονίας τον 11ο αιώνα. 
Η ονομασία του παραμένει άγνωστη, ωστόσο το τμήμα της κτητορικής συνθήκης όπου απεικονίζεται η Θεοτόκος με γονυπετή τον κτήτορα-επίσκοπο, αποδεικνύει ότι ήταν επισκοπή. Στα τέλη του 17ου αι. η έδρα της επισκοπής μεταφέρθηκε στη Σιάτιστα. Αιτία στάθηκε, κατά πάσα πιθανότητα, η καταστροφή του Σισανίου από τους Τούρκους.
Στη είσοδο του χωριού ο Ιερός Ναό του Αγίου Νικολάου όπου και το νεκροταφείο του χωριού.

 

Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου στον Πολύλακκο Βοΐου 

Κύριος Ναός του χωριού αυτού είναι, ο ναός του Αγίου Νικολάου που χτίστηκε πάνω στα χαλάσματα  άλλου ομώνυμου ναού, που είχε καεί στις Αυγούστου 1907 -μέρα γιορτής του Αγίου Νικάνορα- από απρoσεξία του τότε εφημέριου του χωριού, Παπωκώστα Χαρμαντά, απ’το Δοτσικό-Γρεβενών.

Φεύγοντας ο Παπακώστας τη μέρα εκείνη ύστερα απ’τη λειτουργία που τέλεσε στο ναό αυτό, αφήκε από απρoσεξία μια λαμπάδα αναμμένη πάνω στην ξύλινη Αγία Τράπεζα, με αποτέλεσμα να πάρει ψωτιά πρώτα η Αγία Τράπεζα κι ύστερα η χαμηλή και ξύλινη οροφή  του ναού, ώστε η φωτιαά να μεταδάθεί σε ολόκληρο το οικοδόμημα. 

Αργά όμως έγινε αντιληπτή και όταν έτρεξαν οι κάτοικοι του χωριού να τη σώσουν , δεν μπιόρεσαν. 

Το 1911 στην ίδια και πάλι θέση ξαναχτίστηκε ο ομώνυμος ναός με μεγαλύτερες διαστάσεις, έτσι ώστε το μεν μήκος του να φτάνει τα 20 μέτρα, το πλάτος του τα 12 και το ύψος  του τα 6-8 μέτρα. 

O ναός βρίσκεται χτισμένος στα δυτικά του χωριού  , σε τέτοιο σημείο που να δεσπόζει σε αυτό, αλλά από εδώ φαίνονται τόσο ολόκληρη η περιοχή του Βοΐου, αλλά και ένα μεγάλος μέρος από τις γειτονικές με το Βόιο περιοχές. 

Μετά τον σεισμό του 1995 ο Ναός Του Αγίου Νικολάου έπαθε κάποιες ζημιές,και κρίθηκε ότι θα ήταν δύσκολο να συνεχίσουν να λειτουργούν οι κάτοικοι του Πολύλακκου,σε αυτήν την εκκλησία,και έτσι έχτισαν για να μπορέσουν να κρατήσουν όρθια την εκκλησία του χωριού τους ,ένα παρεκκλήσιο θα μπορούσαμε να πούμε,το οποίο στηρίζει τον Ναό,και η Θεία Λειτουργία και οι ακολουθίες τελούνται εκεί,και όχι στο κυρίως Ναό,για λόγους ασφαλείας.

Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου στο Αηδονοχώρι Βοΐου

Η Σημερινή ενοριακή εκκλησία του Αγίου Νικολάου χτίστηκε στις 13 Μαΐου 1904,όπως μας πληροφορεί μία λιθανάγλυφη επιγραφή, που υπάρχει στην δεξιά δυτική γωνία της εξωτερικής πλευράς του τοίχου της εκκλησίας.Η εκκλησία χτίστηκε στον ίδιο χώρο που ήταν και η παλιότερη,την οποία και κατεδάφισαν,και που ήταν πιο μικρή και κάπως υπόγεια,άγνωστο το πότε χτίστηκε.Το τέμπλο της σημερινής εκκλησίας έγινε το 1906.
Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου στο Αξιόκαστρο Βοΐου
Στην γύρω περιοχή από την θέση που βρίσκεται σήμερα το χωριό υπήρχαν μικροοικισμο όπως βόρεια  στα 2 χιλιόμετρα, στην τοποθεσία ¨Άγιος Νικόλαος¨, όπου και το  ομώνυμο εξωκλήσι, που ανηγέρθηκε το 1960 στα ερείπια μεγαλύτερης εκκλησίας. Υπήρχε οικισμός 7-8 σπιτιών, αγνώστου ονόματος, ο οποίος καταστράφηκε στα Ορλωφικά (1770) από τους Αρβανίτες.Οι κάτοικοι διασκορπίστηκαν. Δύο οικογένειες εγκαταστάθηκαν στο Αξιόκαστρο.
Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου στην Στέρνα Βοΐου
 Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου  χτίστηκε το 1913,πάνω στα ερείπια παλαιότερης εκκλησίας.
Σκαλοχώρι Βοΐου –  Ο οικισμός Μπρατμιρίου και ο ναός του Αγίου Νικολάου 
Ο οικισμός Μπρατμιρίουβρίσκονταν στα ανατολικά του Νόστιμου σε απόσταση χιλιομέτρωνΉταν ανάμεσα στο Νόστιμοτο Σκαλοχώρι στα ανατολικάκαι το Ανθηρό στα νοτιοδυτικάΣήμερα δεν υπάρχουνπαρά μόνο λίγοι σωροί από πέτρες που προήλθαν από τα σπίτια που εγκαταλείφθηκαν και κατέρρευσανΣώζεται όμως ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικολάουπου ήταν ο ενοριακός ναός του οικισμού και μάλιστα σε αρκετά καλή κατάσταση.

 

Ο οικισμός ήταν τσιφλίκι και ανήκε σε Τούρκο αξιωματούχο, μπέη, του οποίου το όνομα ήταν Τζελάλ-μπέης, όπως συνήθιζαν να τον αποκαλούν και να τον προσφωνούν. Ο ίδιος επόπτευε συγχρόνως και τ’ άλλα χωριά της περιοχή ελέγχοντας τόσο την ασφάλεια όσο και την είσπραξη των φόρων από τους σκλαβωμένους χριστιανούς. Στα κτήματα του που εκτείνονταν, ανατολικά μέχρι το Σκαλοχώρι, δυτικά μέχρι και της παρυφές περίπου του Νοστίμου, βόρεια μέχρι την Ασπροκκλησιά, και νότια μέχρι το Ανθηρό, εργάζονταν αρκετές οικογένειες, ως κολίγοι, προερχόμενες από χωριά της Ηπείρου, και από τις περιοχές Σαμαρίνας, και Φούρκας. Τα χωριά αυτά είχαν καταστραφεί από τις επιδρομές των Τουρκαλβανών του Αλή Πασά, γι’ αυτό και οι κάτοικοι τους τα εγκατέλειψαν και διασκορπίστηκαν σε διάφορα χωριά ή τσιφλίκια Τούρκων αξιωματούχων στις διάφορες περιοχές της Δυτικής και της υπόλοιπης Μακεδονίας.

 

Ο ιδιοκτήτης του τσιφλικιού, Τζελάλ μπέης, είχε την ιδιαίτερη ροπή στην κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών, κυρίως τσίπουρου (ρακιού). Υπάρχει και σήμερα η φήμη, ότι το προσφιλέστερο φαγητό του ήταν ψωμί τριμμένο με ρακί. Παράλληλα όμως διακρίνονταν και για την προνοητικότητα του. Έτσι προέβλεψε ότι πολύ γρήγορα θ’ αναγκάζονταν να εγκαταλείψουν τις κατακτήσεις τους και ότι θα έφευγαν για τα μέρη της Μικράς Ασίας. Γι ́αυτό άρχισε να εκποιεί τα κτήματά του στους κολίγους του τσιφλικιού του και σε κατοίκους των γειτονικών χωριών με αντίτιμο ασφαλώς που συνέφερε σ’ αυτόν δίνοντας συγχρόνως και παραχωρητήρια, με υπογραφή, αλλά και την επίσημη σφραγίδα της Τούρκικης διοίκησης. Τα παραχωρητήρια αυτά , γραμμένα σε Τούρκικη γλώσσα, ήταν ισχυρά,και αναγνωρίζονταν από την υπηρεσία διαχείρισης ανταλλαξίμων περιουσιών(Δ.Α.Π) και την τράπεζα της Ελλάδος που είχαν αναλάβει αρχικά την αποκατάσταση των Ελλήνων προσφύγων της Μικράς Ασίας, και γι’ αυτό εξαιρούνταν από το χαρακτηρισμό ως ανταλλάξιμα.Έτσι ζητήθηκαν από τους αρμόδιους υπαλλήλους αλλά οι κάτοικοι των χωριών της γύρω περιοχής, αρνήθηκαν να τα παραδώσουν ύστερα και από προτροπές ορισμένων. Όσοι αρνήθηκαν την παράδοση των παραχωρητηρίων, ενεπλάκησαν στη συνέχεια σ ́έναν ατέρμονα δικαστικό αγώνα για να αναγνωρίσουν τα δικαιώματά τους, με άσκοπες δαπάνες και αποτέλεσμα να χάσουν τις δίκες καθώς και τους ίδιους τους τίτλους κυριότητας. 

Τελικό αποτέλεσμα της ενέργειας τους αυτής ήταν να χρεωθούν τα κτήματα αυτά αντί μικρής τιμής και να τα εξοφλήσουν με δόσεις. Με την εξόφληση των δόσεων συντάχθηκαν συμβόλαια και κατοχύρωσαν την κυριότητά τους σ’ αυτά.
Στο μεταξύ, με την προοπτική της διάλυσης του τσιφλικιού οι χριστιανοί κάτοικοί του, άρχισαν να από μακρύνονται και να μετακινούνται σε άλλους γειτονικούς οικισμούς και να εγκαθίστανται μόνιμα σε αυτούς.
‘Έτσι όσοι έφυγαν από το Μπρατμίρ, εγκαταστάθηκαν στο Σκαλοχώρι, το Νόστιμο, στο Άργος Ορεστικό, και σε άλλες περιοχές.

Οι σημερινοί κάτοικοι αυτών των περιοχών, δεν ξέχασαν από που προήλθαν και συνεχίζουν μέχρι και σήμερα να διατηρούν και να περιποιούνται τον εναπομείναντα ναό του Αγίου Νικολάου, ο οποίος ανήκει εκκλησιαστικός στην ενορία του Σκαλοχωρίου. Την ημέρα της ανακομιδής των ιερών λειψάνων του Αγίου (20η Μαΐου) τελείται λειτουργία, στην οποία συμμετέχουν πολλοί κάτοικοι από τα γύρω χωριά.

Ο Ναός Του Αγίου Νικολάου στην Ασπρουλα Βοΐου , όπου και το νεκροταφείο του χωριού

 

Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου στο Κρυονέρι Βοΐου

 Ύστερα από την καταστροφή του οικισμού, που υπήρχε στην τοποθεσία «Βλησίδια», οι λίγες οικογένειες που υπήρχαν εκεί, εγκαταστάθηκαν ανατολικά και ύστερα από λίγα χρόνια μετατοπίστηκαν νοτιοδυτικά της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου. Για τα θρησκευτικό τους καθήκοντα έχτισαν μικρή εκκλησία στη μνήμη του Αγίου Νικολάου, όπου και το νεκροταφείο τους.
  Πότε χτίστηκε για πρώτη φορά, η παραπάνω εκκλησία δεν είναι βεβαιωμένο. Οι παμπάλαιες εικόνες, που υπάρχουν στον εσωτερικό νάρθηκα και στο γυναικωνίτη δεν φέρουν καμιά χρονολογική ένδειξη, εκτός από τη φορητή εικόνα του Χριστού, που φέρει τη χρονολογία 1840.

  Επειδή όμως το χωριό, με την ενσωμάτωση και άλλων οικογενειών, μεγάλωσε και δεν εξυπηρετούσε τους κατοίκους έχτισαν μεγαλύτερη το 1852. Το 1960 την ανακαίνισαν χωρίς να θίξουν το γυναικωνίτη, με το καφασωτό διάφραγμα και τον τέμπλο με τις εικόνες του. 

Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου στον Μεσόλογγο Βοΐου

Ο Μεσόλογγος βρίσκεται χτισμένος σε υψόμετρο 760 μέτρον μετά την Ασπρούλα και στην αριστερή πλευρά του ποταμού Βέλους (παραποτάμου του Αλιάκμονα).Αποτελείται από δύο συνοικίες,σε απόσταση 1 χιλιομέτρου η μία από την άλλη.

Στην πάνω συνοικία του Μεσόλογγου εγκαταστάθηκαν οι πρόσφυγες από την  Μικρά  Ασία και τον  Πόντο και έκτισαν με τον ερχομό τους τον ναό του Αγίου Νικολάου.

Στο σημείο αυτό υπήρχε η παλιά εκκλησία του 
Αγίου Νικολάου,και μετά το τζαμί των εξισλαμισμένων Βαλαάδων
κατοίκων του 

 

χωριού.
Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου στο Κλήμα Βοΐου 
Ο ναός του Αγίου Νικολάου βρίσκεται μέσα στο χωριό και είναι ο ενοριακός ναός του Κλήματος.
Ο Άγιος Νικόλαος στο Λουκόμι Βοΐου 
Σε μια ειδυλλιακή τοποθεσία,υπάρχει το εξωκλήσι του Αγίου Νικολάου,που χτίστικε το 1972.Στον ίδιο χώρο ήταν χτισμένη παλιότερη εκκλησία που κάηκε απο τους Γερμανούς τον Ιούνιο του 1944.Η παλιότερη εκκλησία είχε χτιστή στα 1775.Από την παλιά εκκλησία είχε διασωθεί επιγραφή από την εσωτερική πλευρά της κυρίας εισόδου του Ναού που έγραφε:
¨ΑΝΕΓΈΡΘΗ ΚΕ ΑΝΕΣΤΟΡΙΘΗ Ο ΘΗΟΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
ΔΙΑ ΣΙΝΔΡΟΜΗΣ ΚΟΠΟΥΣ ΚΕ ΕΞΟΔΟΥ ΚΗΡ ΣΗΝΗ ΚΕ ΚΟΝΣΤΑ,ΑΡΧΙΕΡΑΤΕΒΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΤΑΤΟΥ ΚΗΡΙΟΥ ΚΗΡ ΖΟΣΗΜΑ ΕΠΙ ΕΤΟΥΣ 1725 Ε ΙΟΥΝΗΟΣ,ΔΙΑ ΧΗΡΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΕΚ ΜΕΤΣΟΒΟΥ¨
Η παραπάνω επιγραφή μας πληροφορεί πως η εκκλησία του Αγίου Νικολάου χτίστηκε με έξοδα Σήνη(Σινόπουλου)και Κώστα, όταν Μητροπολίτης στην Σιάτιστα ήταν ο Ζωσιμάς(1686-1764) και πως αγιογραφήθηκε από κάποιο Ιωάννη που κατάγονταν από το Μέτσοβο.
Η παραπάνω εκκλησία ανήκε στον οικισμό ¨Κόγιος¨έξω από το σημερινό Λουκόμι και εξυπηρετούσε της λειτουργικές ανάγκες του οικισμού,εδώ ήταν και το νεκροταφείο του οικισμού.
Αλεξ.Αδαμίδη:Το Λουκόμι Βοΐου κοζάνης.
Στο Ροδοχώρι Βοΐου  
Βρίσκεται στο δυτικό άκρο του χωριού και είναι πετρόκτιστος ναός. Σε πέτρινη επιγραφή υπάρχει η ημερομηνία 5 ΟΚΤΩΜΒΡΗΟΥ, χωρίς έτος, όμως η εικόνα του Αγίου Νικολάου φέρει την χρονολογία 1877. 

 

Στην Γλυκοκερασιά Βοΐου 

Tην εκκλησία του Αγίου Νικολάου, που βρήκαν οι πρόσφυγες το Νοέμβριο του
1923, την ανανέωσαν στον ίδιο τόπο το 1943

και τη συντηρούν σήμερα με ιδιαίτερη φροντίδα και εδώ  είναι και το νεκροταφείο του χωριού.

Στο Αγίασμα Βοΐου 

Ο Ιερός Ναός Του Αγίου Νικολάου βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο του χωριού με καινούριο γιαννιώτικο σκαλιστό τέμπλο και απεριόριστη θέα από τον Σμόλικα και την Σαμαρίνα μέχρι το Γράμμο και το Βίτσι,χτίστηκε δε το 1958,με έσοδα τόσο των
κατοίκων του χωριού αλλά και με την βοήθεια τον απανταχού της Ελλάδος αλλά και
ξενιτεμένων παιδιών του Αγιάσματος. 

Στην Λεύκη Βοΐου 
Η Λεύκη έχει δύο Ιερούς Ναούς και ένα μονοθέσιο σχολείο. Πριν την ανταλλαγή των πληθυσμών,το 1922 στην Λεύκη Κατοικούσαν μουσουλμάνοι .Ο Ιερός Ναός Του Αγίου Νικολάου όπου και το νεκροταφείο του χωριού,είναι πολύ παλιός,και θεωρείτε ότι είναι χτισμένος πάνω στα ερείπια παλαιότερου Ναού,και ότι υπήρχε ήδη πριν κατοικηθεί το χωριό από τους μουσουλμάνους,γιατί οι μουσουλμάνοι κάτοικοι του χωριού εκείνη την εποχή,σύμφωνα με μαρτυρίες των σημερινών κατοίκων σέβονταν και τιμούσαν την Εκκλησία του Αγίου Νικολάου.
Επίσης δυτικά από το χωριό  στην θέση ¨Μπαριάκι¨ανακαλύφθηκε τάφος Ρωμαϊκής εποχής.Ήταν τάφος δύο ατόμων ,προφανώς ζεύγους,και έτσι βγαίνει το συμπέρασμα ότι η περιοχή κατοικήθηκε πρι από την άλωση της Βασιλεύουσας.Η άλλη Εκκλησία Του Αγίου Δημητρίου είναι καινούρια και εγκαινιάστηκε το 1976 από τον Μακαριστό Σεβασμιότατο Σισανίου και Σιατίστης Κ.Αντώνιο Α΄ Κόμπο.
Στην Πλακίδα Βοΐου 
Ο Ιερός Ναός Του Αγίου Νικολάου στην Πλακίδα Ανηγέρθη όπως αναφέρει 
και η κτητορική επιγραφή του Ναού με δαπάνη της τρίτης περιφέρειας στοιχειώδους εκπαιδεύσεως και με την προσωπική εργασία των κατοίκων το 1952.
Βρίσκεται χτισμένος σε ένα από τα ψηλότερα σημεία του χωριού,και η θέα της περιοχής από εκεί δεν μπορεί να περιγραφή με λόγια. Λίγο πιο πάνω από τον Ναό Του Αγίου Νικολάου υπάρχει και το δημοτικό σχολείο της Πλακίδας,εγκαταλειμμένο πια όπως και στα περισσότερα χωριά μας.
Στο Πολυκάστανο Βοΐου 
Χτισμένο σε μία όμορφη τοποθεσία λίγο έξω από το Πολυκάστανο  το Εξωκλήσι του Αγίου Νικολάου.
Στον Αυγερινό Βοΐου 

Ο Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου (Ράχης) χτίστηκε το 2000 με δαπάνη των Μιχαήλ,Δημητρίου, και Ηλία Παπακώστα. 

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΣΤΗΝ ΘΕΣΗ ̈ΤΣΕΡΗΣ ̈ 

Στη Δραγασιά Βοΐου 

Έξω από το χωριό σε μία όμορφη τοποθεσία βρίσκεται νεότερο εξωκλήσι που τιμάται στο Άγιο Νικόλαο,και χτίστηκε το 1976 με την προσφορά της οικογένειας Καραγιαννίδη.
Στο Τρίκορφο Γρεβενών( Βοΐου) 
Κατηφορίζοντας, προς την έξοδο του χωριού στο δρόμο προς Αγ. Κοσμά, στα αριστερά σας, βρίσκεται η μεγαλοπρεπής εκκλησία του Αγίου Νικολάου. Πρόκειται για μια εκκλησία βασιλικού ρυθμού, κτισμένη στα 1857. Στο βορινό τοίχο υπάρχει μια χαμηλή στοά, που προστατεύει και εξασφαλίζει την είσοδο στην εκκλησία, ενώ στη δυτική πλευρά στέκεται ένα επίσης χαμηλό καμπαναριό, όλα χτισμένα με περισσή λεπτομέρεια από ακατέργαστη πέτρα. Εξαιρετικός είναι και ο νάρθηκας και το καμπαναριό της, με την μεγάλη γλυκόλαλη καμπάνα του. Στο πίσω μέρος της εκκλησίας βρίσκεται το κοιμητήριο του χωριού. Αν έχετε χρόνο ζητήστε από τους κατοίκους (κάποιος θα έχει το κλειδί) να ανοίξει την εκκλησία για να μπορέσετε να θαυμάσετε το εσωτερικό του με τις υπέροχες αγιογραφίες του και τις παμπάλαιες, εκπληκτικές εικόνες του τέμπλου του.