Ιεροί Ναοί των Εισοδίων της Θεοτόκου στο Βόιο

Στον Βυθό Βοΐου 

Η κεντρική εκκλησία του Βυθού είναι αφιερωμένη στα Εισόδια της Θεοτόκου και Πανηγυρίζει στις 21 Νοέμβρη.
Στη σημερινή της θέση προϋπήρχε από το 1600, όταν πρωτοϊδρύθηκε το χωριό, το εκκλησάκι των Αγ. Αναργύρων. Το εκκλησάκι κάηκε από τους Γερμανούς, αλλά έπειτα ανακαινίστηκε και
σήμερα αποτελεί προσθήκη της μεγάλης εκκλησίας.

Η εκκλησία ξεκίνησε να φτιάχνεται στα μέσα του 18ου αιώνα και ολοκληρώθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα. Κάηκε το 1944, όμως γρήγορα ανακαινίστηκε. Είναι δηλαδή άνω των 200 ετών και δυστυχώς ο ασβέστης με τον οποίο έχει σοφατιστεί δεν αναδεικνύει την πέτρινη ομορφιά της. Παρόλα αυτά ο εσωτερικός διάκοσμος είναι από τους ωραιότερους και πιο φιλόξενους.
Στο Μελιδόνι Βοΐου 
Το Μελιδόνι είναι ένας οικισμός που βρίσκεται έξι (6) χιλιόμετρα περίπου από τη Νεάπολη Κοζάνης, σε ένα φυσικό κοίλωμα στην ανατολική όχθη του ποταμού Αλιάκμονα.
 Νότια στην τοποθεσία Κουλούρι υπήρχε οικισμός. Εκκλησία είχε της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Σε κιβωτιόσχημους τάφους βρέθηκαν βραχιόλια και δαχτυλίδια, διακοσμημένα με εγχάρακτους σταυρούς. Με την καταστροφή του οικισμού ιδρύθηκε το σημερινό Μελιδόνι. Στα 1750 αριθμούσε 10 σπίτια.
 Το χωριό αναφέρεται στον κατάλογο του Μητροπολίτη Σισανίου Νεοφύτου στα 1797:
«Χωρίον: Μελιδόνι».
Βόρεια του χωριού, 2 χιλιόμετρα , υπάρχουν τα ερείπια του χωριού ΚΟΥΤΣΟΥΦΛΙΑΝΗ, που το αναφέρει ο Μητροπολίτης Νεόφυτος:«Χωρίον:Κουτζούφλιανη».
Το χωριό καταστράφηκε στα 1822 με την επιδρομή του Τουρκαρβανίτη Μαξούτ Στρόμπολη, που πάτησε πολλά χωριά του Βοΐου. Εννιά οικογένειες (Γιάγκου, Κεχαγιά, Καραγιάννη, Καρανίκου, Κοντέσιου, Κωσταβέλη, Λαδά, Νταρλά και Σιώπη) κατέφυγαν στο Δίλοφο, καθώς και στο Βογατσικό, αλλά άγνωστο πόσες και ποιες. Παρά την καταστροφή έμειναν
7-8 οικογένειες που κι αυτές διασκορπίστηκαν στα 1870-1880 εξαιτίας Ελλήνων
ληστών. 
Οι ληστές ζεμάτισαν με καυτό λάδι το Γ.Παπαδόπουλο, του πήραν 200 λίρες και ό,τι καλύτερο υπήρχε στο σπίτι του. Έτσι οι λίγες οικογένειες κατέφυγαν στα χωριά Μελιδόνι, Αλιάκμονα, Δρυόβουνο και Πελεκάνο.
Παλιότερα βρισκόταν βορειοανατολικά της σημερινής τοποθεσίας και είχε την ονομασία Κουτσούφλιανη. Μάλιστα το επίθετο πολλών κατοίκων του είναι «Κουτσουφλιανιώτης». Εικάζεται ότι εκεί έζησε ένας βασιλιάς Μήδας και ότι το χωριό ονομαζόταν Νικομήδεια.
Ως το Μεσοπόλεμο το χωριό ευημερούσε, καθώς η γεωργία και η κτηνοτροφία επέφεραν ακόμη κέρδη. Από την έναρξη του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου ως τη λήξη του Εμφύλιου Πολέμου, η οικονομική συρρίκνωση ήταν τεράστια. Αυτή ήταν και η αιτία που περισσότεροι από τους μισούς κατοίκους έγιναν οικονομικοί μετανάστες. Η Γερμανία, η Αυστραλία, αλλά και η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη δέχτηκαν τους περισσότερους ξενιτεμένους. Σήμερα το χωριό αριθμεί πενήντα περίπου κατοίκους.
Η εκκλησία στην είσοδο του χωριού είναι Τα Εισόδια της Θεοτόκου και χτίστηκε με την απελευθέρωση από τους Τούρκους το 1913.

ΖΩΝΗ ΒΟΪΟΥ:ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΩΝ ΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

ΖΩΝΗ ΒΟΪΟΥ:ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΩΝ ΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

 

 

Τα Εισόδια της Θεοτόκου – Ερμηνεία Εικόνας  

Η ιερή ακολουθία της εορτής των Εισοδίων της Θεοτόκου και η σχετική εικόνα υπηρετούν ένα βαθύτερο σκοπό: χειραγωγούν τον πιστό στο μυστήριο της σάρκωσης του Υιού και Λόγου του Θεού. Η είσοδος της Θεοτόκου στο ναό είναι το προοίμιο της εύνοιας του Θεού στους ανθρώπους, η προκήρυξη της σωτηρίας των ανθρώπων, η αναγγελία του Χριστού και η πραγματοποίηση του σχεδίου της θείας, οικονομίας. Αυτά διακηρύσσει το απολυτίκιο της εορτής.
«Σήμερον της ευδοκίας Θεού το προοίμιον και της των ανθρώπων σωτηρίας η προκήρυξις. Εν Ναω του Θεού τρανώς η Παρθένος δείκνυται και τον Χριστόν τοις πάσι προκαταγγέλλεται. Αυτή και ημείς μεγαλοφώνως βοήσωμεν Χαίρε της οικονομίας του Κτιστού η εκπλήρωσις.»
Ο ορθόδοξος αγιογράφος με βάση τις παραπάνω πληροφορίες της απόκρυφης διήγησης και τη δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας για τη Θεοτόκου συνθέτει την εικόνα των Εισοδίων.
Το κύριο πρόσωπο της εικόνας είναι η τριετής Παναγία. Εικονίζεται τη στιγμή που την υποδέχεται στο ναό ο ιερέας Ζαχαρίας, ο μετέπειτα πατέρας του Προδρόμου, καθώς την παραδίδουν ευλαβικά οι θεοσεβείς γονείς της. Πίσω τους ακολουθούν οι παρθένες, «οι αμίαντες θυγατέρες των Εβραίων», που κρατούν αναμμένες λαμπάδες.
Η Παναγία δε ζωγραφίζεται φυσιοκρατικά. Δεν εμφανίζει δηλαδή τίποτε το παιδικό, εκτός από το μικρό μέγεθος του σώματός της. Αυτό γίνεται σκόπιμα. Ο ορθόδοξος αγιογράφος θέλει να μάς απομακρύνει από το γράμμα της διήγησης («τριετής η παις»), για να συλλάβουμε το πνεύμα της, την εκκλησιολογική της διάσταση. Η Παναγία είναι η Θεοτόκος, η Μητέρα του Θεού. Γι’; αυτό ο υμνωδός μάς καλεί «την νηπιάζουσαν φύσει και υπέρ φύσιν Μητέρα αναδειχθείσαν του Θεού ευφημήσωμεν ύμνοις» (Τροπάριο του όρθρου).
Η Παναγία εικονίζεται ως ώριμη γυναίκα με το γνωστό μαφόριό της, όπως τη βλέπουμε στις εικόνες της.

Το ίδιο κάνει και ο υμνωδός της Εκκλησίας και για τις λαμπάδες των παρθένων. Οι αναμμένες λαμπάδες δεν είχαν σκοπό να εμποδίσουν την τριετή παιδίσκη να γυρίσει πίσω, στο σπίτι της, καθώς ήταν στο δρόμο προς το ναό -αυτό λέει η απόκρυφη διήγηση- αλλά τούτο: να υποδείξουν τη νοητή λαμπάδα, την Παναγία, και προδηλώσουν έτσι την ανείπωτη μελλοντική αίγλη. Αυτή η αίγλη θα ήταν ο Χριστός, γιατί από την Παναγία θα ανέλαμπε (θα γεννιόταν) φωτίζοντας τους καθισμένους στο σκοτάδι της αμαρτίας ανθρώπους. Αυτόν το συμβολισμό παρουσιάζει το δ’; στιχηρό προσόμοιο του εσπερινού, ήχος δ’; «Αι νεανίδες χαίρουσαι και λαμπάδας κατέχουσαι, της λαμπάδος σήμερον προπορεύονται της νοητής και εισάγουσιν αυτήν εις τα Άγια των Αγίων ιερώς προσηλούσαι την μέλλουσαν αίγλην άρρητον εξ αυτής αναλάμψειν και φωτίσειν τους εν σκότει καθημένους, της αγνωσίας εν Πνεύματι».
Σε πολλές εικόνες πίσω από το Ζαχαρία, αριστερά, παριστάνεται η Παναγία να κάθεται σε καθέδρα με τρία σκαλιά (είναι η αναβαθμοί του θυσιαστηρίου του απόκρυφου κειμένου) και να περιμένει την τροφή που της φέρνει ο άγγελος Γαβριήλ. Η Παναγία να παραμείνει στο Άγιο των Αγίων ως νέα Κιβωτός της Διαθήκης, ως η «έμψυχος κιβωτός» και στα δώδεκα χρόνια της παραμονής της εκεί θα τρέφεται θαυματουργικά με ουράνια τροφή.
Από το βιβλίο 
Ο Μυστικός κόσμος των Βυζαντινών Εικόνων 
(τόμος δεύτερος) Χρήστου Γ. Γκότση 
Εκδ. Αποστολική Διακονία
«Με την Παναγία στην Καρδιά μας» Ομιλία π. Εφραίμ Τριανταφυλλόπουλου σε Αγρυπνία