Το Βόιο

article

Το όρος Βόϊο, από το οποίο πήρε την ονομασία της η ομώνυμη περιοχή στην
οποία ζούμε, αποτελείται στην ουσία από τέσσερα επιμέρους βουνά
ιδιαίτερου φυσικού κάλλους.

Επομένως, δεν πρόκειται για ένα ομοιογενές
όρος, αλλά για μία οροσειρά με διεύθυνση Βορρά – Νότου, όπως και η
υπόλοιπη Πίνδος. Το μήκος του φθάνει τα 45 και το πλάτος του τα 30
χιλιόμετρα. Είναι ένα από τα πιο δασωμένα βουνά της Ελλάδας, με
δασοκάλυψη που πλησιάζει το 80%. Οι αρχαίοι Έλληνες γεωγράφοι
χαρακτήριζαν με αυτό το όνομα ολόκληρη την Πίνδο. Το πιο χαρακτηριστικό
στοιχείο του βουνού είναι το πλήθος και το ιδιαίτερο σχήμα των κορυφών
του, κάτι που οφείλεται στους εντυπωσιακούς γεωλογικούς σχηματισμούς. Η
διάταξη των πετρωμάτων του είναι από τα δυτικά προς τα ανατολικά, με
αποτέλεσμα οι δυτικές πλαγιές να είναι ιδιαίτερα απόκρημνες, ενώ οι
ανατολικές περισσότερο ομαλές και δασωμένες, αποτελώντας σπάνιο βιότοπο
για θηλαστικά όπως ο λύκος, το ζαρκάδι, το αγριογούρουνο και η καφετιά
αρκούδα. Από το Βόιο πηγάζει ο Αλιάκμονας και οι σημαντικότεροι
παραπόταμοί του, ο ‘Πραμόριτσα’, το ‘Βέλος΄ και ο Βενέτικος, καθώς και ο
‘Σαραντάπορος’, βασικός παραπόταμος του Αώου.

map-1024x724

Περιλαμβάνει τον κύριο κορμό, με εντυπωσιακά πλούσια βλάστηση, που
ξεκινά κατά μήκος της λεκάνης που σχηματίζεται μεταξύ του ‘Νεστορίου’
και του χωριού ‘Πεύκος’ της Καστοριάς, διασχίζει την Κοζάνης και
καταλήγει στα Γρεβενά. Το μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται  στην Καστοριά
όπου πολλοί το συγχέουν εσφαλμένα με το Γράμμο, μιας και τόσο γεωγραφικά
όσο και γεωλογικά το Βόϊο αποτελεί ξεχωριστό βουνό. Η ιδιαιτερότητά του
είναι ότι αποτελείται από δύο ομώνυμες κορυφές ίσου ύψους, το
‘Παλιοκρημίνι’ (υψόμ. 1812μ.) και τον ‘Προφήτη Ηλία Ζουπανίου’ (υψόμ.
1810μ.). Την τρίτη υψηλότερη κορυφή αποτελεί το ‘Πετρίτσι’ (υψόμ.
1784μ.) και την τέταρτη ο ‘Πύργος Κοτύλης’ (υψόμ. 1767μ.). Ολόκληρη η
κορυφογραμμή του κυρίως κορμού από τον ‘Προφήτη Ηλία’ και βόρεια μέχρι
τον ‘Πύργο Κοτύλης’ αποτελεί το υψηλότερο τμήμα του όρους με πλήθος
κορυφών πάνω από τα 1600 μέτρα, σχηματίζοντας στα δυτικά με το Γράμμο
την κοιλάδα του Σαραντάπορου.

Το δεύτερο μεγάλο τμήμα του είναι τα ‘Όντρια’, τα οποία έχουν κάθετη
διεύθυνση στον κύριο κορμό, τέμνοντας το βουνό στην περιοχή βόρεια του
‘Παλιοκρημινίου’ και καταλήγοντας στην περιοχή του Άργους Ορεστικου,
λίγα χιλιόμετρα πριν την πόλη της Καστοριάς. Υψηλότερες κορυφές είναι η
‘Μεγάλη Οτρά’ (υψόμ. 1589μ.) και η ‘Μικρή Οτρά’ (υψόμ. 1530μ.), όπου το
τοπίο είναι αξιόλογα παράξενο λόγω της επίπεδης πλατφόρμας που
σχηματίζεται. Στην περιοχή αυτή, όπου η βλάστηση είναι οργιώδης,
βρίσκονται τα περισσότερα ‘Καστανοχώρια’ του Βοΐου.

Παράλληλα με τον κύριο κορμό, ξεκινώντας από την ευρύτερη περιοχή του
‘Επταχωρίου’ και καταλήγοντας στο ‘Δοτσικό’ σχηματίζεται ο κατάφυτος σε
μεικτά δάση ‘Τάλιαρος’. Σε αυτή την περιοχή το Βοϊο συναντιέται με τους
ορεινούς όγκους του ‘Σμόλικα’ στο Νότο και του ‘Γράμμου’ στο Βορρά.
Υψηλότερη κορυφή του είναι ο ‘Θανασούλας’(υψόμ. 1537μ.), κάτω σχεδόν από
τον ‘Προφήτη Ηλία Ζουπανίου’. Από τον Τάλιαρο πηγάζει στα ανατολικά του
το ‘παλιομάγερο’ και στα δυτικά του ο Βενέτικος.

Τέλος, το χαμηλότερο τμήμα αποτελεί η διαδοχική και πολυδιακλαδόμενη
πτυχωμένη λοφοσειρά Πολυκάστανου – Αυγερινού – Τσοτυλίου με πολλές όμως
κορυφές να ξεπερνούν τα 1000 μέτρα. Εδώ σχηματίζονται οι κυρίως κοιλάδες
του Πραμόριτσα και το Βέλους και τα πλούσια ορεινά και παραποτάμια δάση
εναλλάσσονται συνεχώς με βοσκοτόπια. Σε αυτή την περιοχή είναι
εγκατεστημένοι και οι περισσότεροι ημιορεινοί και ορεινοί οικισμοί του
Βοΐου. Το ορεινό αυτό σύμπλεγμα έχει ακανόνιστη διεύθυνση, αλλά σε
γενικές γραμμές ακολουθεί την πορεία του κύριου όγκου, καταλήγοντας και
αυτό στην περιοχή των Γρεβενών.



 Πηγή:Οικολογική Κίνηση  Κοζάνης

Από τα δυτικά του Βοΐου ξεκινάει άλλος ένας ιστορικός ποταμός, ο
Σαραντάπορος ο Πρασινονέρης, ο οποίος διασχίζοντας την Ήπειρο, ενώνεται
με τον Αώο. Το Βόϊο τέμνει με τέτοιο τρόπο τη Δυτικομακεδονική γη ώστε
τα νερά της ανατολικής του πλευράς να καταλήγουν στο Αιγαίο Πέλαγος, ενώ
αυτά της δυτικής στο Ιόνιο.

Πρόκειται για ένα από τα πιο δασωμένα και πυκνοκατοικημένα βουνά της
Ελλάδας. Στα πλούσια οικοσυστήματά του, που περιλαμβάνουν πολλά μικτά
δάση, κυριαρχεί η βελανιδιά, η καστανιά, η οξιά, το πεύκο, το έλατο, ενώ
υπάρχουν επίσης και ρόμπολα. Η χαμηλή βλάστηση του βουνού διαθέτει
πλούσιο τσάι, σαλέπι, πρασσάκο και πολλές τριανταφυλλιές.

Το Βόϊο αποτελεί βιότοπο κάθε είδος άγριας πανίδας που μπορεί να
συναντήσει κανείς στη Βόρεια Ελλάδα, όπως ελάφια, ζαρκάδια, λύκους,
αγριόχοιρους, αρκούδες, αετούς, γεράκια, μπούφους, σκίουρους, αλεπούδες,
αγριόγατες, αλλά και ψάρια.

Τα χωριά του Βοΐου, τα λεγόμενα Καστανοχώρια ή Μαστοροχώρια
σχηματίζουν ένα ξεχωριστό σύνολο με μοναδική φύση, παράδοση και
αρχιτεκτονική.

Το κύριο χαρακτηριστικό της περιοχής του Άνω Βοΐου επικεντρώνεται στο
γεγονός ότι αποτελεί μια καταπράσινη ημιορεινή περιοχή που σε συνδυασμό
με το υγιεινό εύκρατο κλίμα προσφέρεται στους φυσιολάτρες και σε όσους
θέλουν να περιδιαβούν όμορφους μικρούς οικισμούς.

Τα Όντρια όρη που δεσπόζουν στην περιοχή, εντυπωσιάζουν τους επισκέπτες με
καταπληκτικά φυσικά τοπία, πολύμορφα βράχια, μοναδική χλωρίδα και
πανίδα. Αίσθηση προκαλούν οι παλιοί θρύλοι για τους λάκους που υπάρχουν
εκεί.

Ο Σημερινός Δήμος Βοΐου με πρωτεύουσα την Σιάτιστα, μετά την εφαρμογή
του Σχεδίου Καλλικράτη περιλαμβάνει τα Δ.Δ. Τσοτυλίου, Νεαπόλεως,
Άσκιου, Πενταλόφου και Σιάτιστας.
Το Δ.Δ. Τσοτυλίου είναι ένα γραφικότατο κομμάτι του Ν. Κοζάνης. Σε
υψόμετρο από 600 έως 1.100 μέτρα φωλιασμένος ανάμεσα στις οροσειρές
Σινιάτσικο – Μπούρινο και Βόϊο – Σμόλικα ξεδιπλώνει τις αμέτρητες
πλαγιές και τις χαράδρες του σε ένα πανέμορφο τοπίο.
Οι ρίζες της Ιστορίας του ΔΔ. Νεαπόλεως φτάνουν στην εποχή του Μ.
Αλεξάνδρου. Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο κ. Αντ. Κεραμόπουλο, η Λεβαία –
αρχαία πόλη, απ” όπου προήλθαν οι Αργεάδες Βασιλείς, οι οποίοι
μετοίκησαν και έκτισαν τη Βεργίνα – πιθανόν να είναι η τοποθεσία « Ανάνα
» της Πλατανιάς, ενώ κατά τον κ. Δημήτρη Κανατσούλη, η Λεβαία ήταν το «
Μπουμπούστι », δηλαδή η σημερινή Πλατανιά.
Το φυσικό περιβάλλον του Δ.Δ Ασκίου προσδιορίζεται από το ομώνυμο ορεινό
συγκρότημα, το Άσκιο. Τα έξι χωριά του Δ.Δ (Γαλατινή, Εράτυρα,
Καλονέρι, Νάματα, Πελεκάνος και Σισάνι) βρίσκονται στις δυτικές, νότιες
και ανατολικές υπώρειες του Σινιάτσικου, της υψηλότερης κορυφής του
Άσκιου που έχει υψόμετρο 2.111 μέτρα. Από τις Βόρειες πλαγιές της
κορυφής αυτής πηγάζει ο Μύριχος, ο χειμαροπόταμος που διασχίζει το
μεγαλύτερο μέρος της περιοχής του Δήμου και καταλήγει στον ποταμό
Αλιάκμονα. Έτσι, όλοι οι οικισμοί απαντούν στην ορεινή ζώνη, σε υψόμετρα
που κυμαίνονται από 630 (Καλονέρι) έως 1.140 μέτρα (Νάματα).

 

Η περιοχή του Πενταλόφου βρίσκεται σκαρφαλωμένη στο νότιο τμήμα του
Βοΐου, μεταξύ των Νομών Καστοριάς και Γρεβενών, αποτελώντας το
δυτικότερο και ίσως το ωραιότερο κομμάτι του Νομού Κοζάνης. Γειτονικά
της χωριά είναι το Επταχώρι, η Σαμαρίνα, η Καλλονή, το Δοτσικό, ο
Αυγερινός και η Μόρφη. Σε αυτό τον τόπο βρίσκεται ο Ζουπανιώτικος
Αηλιάς, η μία από τις δύο ψηλότερες κορυφές του βουνού, η τεχνητή λίμνη
του Βυθού στο φράγμα του ποταμού Πραμόριτσα, τα μεικτά δάση του Τάλιαρου
πίσω από το Δίλοφο και το πέτρινο γεφύρι της Σβόλιανης.
Τέλος η Σιάτιστα με τα ξακουστά αρχοντικά της, μία πόλη που ξέρει να
υποδέχεται και να φιλοξενεί, με πλούσια παράδοση και ιστορία.

Η ύπαρξη του ορεινού όγκου του Βοΐου παρέχει δυνατότητες ανάπτυξης
ειδικών μορφών τουρισμού, δασικών οικοσυστημάτων και δραστηριοτήτων, με
κυρίαρχο σκοπό την περιβαλλοντική προστασία και την αναβάθμιση της
περιοχής με ευεργετικές επιδράσεις κυρίως στον τομέα της συγκράτησης
αλλά και προσέλκυσης πληθυσμού στην περιοχή.

Τα ορεινά παραδοσιακά πετρόκτιστα χωριά, χαρακτηριστικό γνώρισμα του
Βοΐου, αποτελώντας ένα οργανωμένο οικιστικό και πολιτιστικό ιστό,
κατοικούνται τα τελευταία τετρακόσια περίπου χρόνια από πληθυσμούς που
στην πλειοψηφία τους μετοίκησαν από την δυτική πλευρά της Πίνδου, την
Ήπειρο, και ζούσαν λίγο με την γεωργία , περισσότερο με την κτηνοτροφία
και κυρίως με την μαστορική. (  http://dimosvoiou.gr)