Υπέρταση – Μια πολύ συχνή και χρόνια νόσος (Άρθρο του Αργύριου Τσακάλη, ιατρού Ειδικού Παθολόγου-Διαβητολόγου)

Υπέρταση – Μια πολύ συχνή και χρόνια νόσος

Άρθρο του Αργύριου Τσακάλη, ιατρού Ειδικού Παθολόγου-Διαβητολόγου

Αρτηριακή Πίεση (ΑΠ) είναι η πίεση που ασκεί το αίμα στο εσωτερικό τοίχωμα των αρτηριών του σώματος, που είναι υπεύθυνα για τη μεταφορά του αίματος από την καρδιά σε όλα τα όργανα του σώματος.
Με τον όρο Υπέρταση εννοούμε την σταθερή αύξηση της Αρτηριακής Πίεσης σταθερά πάνω από τα φυσιολογικά όρια.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας οι ασθενείς με υπέρταση ξεπερνούν το 1 δισεκατομμύριο και η νόσος ενοχοποιείται για 7.1 εκατομμύρια πρόωρων θανάτων. Συνολικά το 26,4% των ενηλίκων έπασχαν από υπέρταση το 2000 και το ποσοστό αυτό θα αυξηθεί στο 30% μέχρι το 2025.
Περίπου το ίδιο ποσοστό (25%) των ενηλίκων πάσχουν από υπέρταση και στη χώρα μας.
Τιμές Αρτηριακής Πίεσης ανώτερες από 140 (Συστολική ή κοινώς λεγόμενη »Μεγάλη») και 90 (Διαστολική ή κοινώς λεγόμενη »Μικρή ») στους ενήλικες, θέτουν τη διάγνωση της Υπέρτασης.

Παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση της υπέρτασης αποτελούν η αύξηση του σωματικού βάρους και ιδιαίτερα η παχυσαρκία, γονιδιακοί παράγοντες, η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας, το ψυχοκοινωνικό στρες και η υιοθέτηση του δυτικού τρόπου διατροφής (φαστ φούντ, προτηγανισμένες τροφές, σνακ πλούσια σε ζάχαρη, αλάτι και κορεσμένα λιπαρά κ.α) με αυξημένη πρόσληψη άλατος.

Σε ποσοστό 90-95% των υπερτασικών δεν ανευρίσκεται ένας συγκεκριμένος παράγοντας πρόκλησης της υπέρτασης. Αυτή η μορφή ονομάζεται Ιδιοπαθής Υπέρταση και είναι μακράν η συχνότερη μορφή της νόσου. Στο υπόλοιπο περίπου 5%, η υπέρταση είναι δευτεροπαθής, δηλαδή οφείλεται σε άλλο αίτιο (νεφροπάθειες, νεφραγγειοπάθειες, ενδοκρινολογικές παθήσεις κ.α) και συχνά θεραπεύεται αν θα αντιμετωπιστεί η κύρια νόσος.
Η υπέρταση μπορεί να εμφανιστεί χωρίς συμπτώματα στην αρχή, αλλά μπορεί ο ασθενής να παρουσιάσει κάποιο από τα παρακάτω: Ερυθρότητα προσώπου, θολή όραση, πονοκέφαλο κυρίως κατά το πρωινό ξύπνημα και στην πίσω επιφάνεια της κεφαλής, αίσθημα ζάλης, ίλιγγος ,αίσθημα παλμών, καταβολή, ανικανότητα κ.α.

Η υπέρταση αποτελεί έναν από τους κυριότερους παράγοντες κινδύνου για πρόκληση εμφράγματος, καρδιακής ανεπάρκειας, αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, στένωση καρωτίδων, ανευρύσματος της αορτής, βλαβών στα μάτια και νεφρικής ανεπάρκειας. Ως εκ τούτου καθίσταται πολύ σημαντικό να γίνει έγκαιρα η διάγνωση της και η αποτελεσματική αντιμετώπισή της για να προλάβουμε – ει δυνατό- την εμφάνιση των σοβαρών και δυνητικά θανατηφόρων αυτών επιπλοκών.
Κατά την επίσκεψη του ασθενή ο ειδικός γιατρός θα λάβει πλήρες ιστορικό, θα κάνει πλήρη κλινικό έλεγχο και εργαστηριακές εξετάσεις και θα ελέγξει -παράλληλα με την υπέρταση- για ύπαρξη και άλλων παθήσεων όπως ο Σακχαρώδης Διαβήτης και η υψηλή χοληστερίνη. Αυτές οι παθήσεις συχνά συνυπάρχουν με την παχυσαρκία και την υπέρταση και καθίσταται αναγκαίο να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά, για να μειωθεί περαιτέρω ο κίνδυνος εμφάνισης επιπλοκών στον ασθενή.

Οι περισσότερες  επιστημονικές εταιρίες θέτουν ως τιμές στόχο της αρτηριακής πίεσης – υπό αγωγή- τιμές κάτω από 140 συστολική και 90 διαστολική πίεση σε ηλικίες μέχρι 80 ετών, ενώ στους άνω των 80 θέτουν όριο κάτω από 150 με 90.
Αν η υπέρταση είναι ήπια, συχνά η αντιμετώπιση ξεκινά με υγιεινοδιαιτητική παρέμβαση και αλλαγή τρόπου ζωής. Ο ειδικός γιατρός θα υποδείξει στον ασθενή το σωστό τρόπο μέτρησης της Αρτηριακής Πίεσης, και ο ασθενής οφείλει να ακολουθήσει τις οδηγίες του γιατρού του , να ασκείται τακτικά και να αλλάξει τον τρόπο διατροφής του περιορίζοντας πολύ την πρόσληψη αλατιού.  Αν αυτά δεν επαρκέσουν ή ο ασθενής δεν μπορεί να συμμορφωθεί τότε θα ξεκινήσει η αντιυπερτασική αγωγή. Άτομα υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου (προηγηθέν έμφραγμα ή εγκεφαλικό,  χρόνια νεφρική νόσο, σάκχαρο κ.α), σχεδόν πάντα ξεκινούν θεραπεία παράλληλα με την αλλαγή τρόπου ζωής τους.
Υπάρχουν πολλές κατηγορίες αντιυπερτασικών φαρμάκων. Όμως, ενώ όλα μπορούν να ρίξουν την πίεση, ορισμένα εξ αυτών έχουν ευνοικότερες επιδράσεις στον ασθενή έναντι άλλων, κάποια προφυλάσσουν από βλάβες σε ένα όργανο (π.χ νεφρό) ενώ άλλα έχουν ουδέτερη επίδραση, ορισμένα φάρμακα μπορεί να επιδεινώσουν το μεταβολικό προφίλ του ασθενή αυξάνοντας π.χ το ζάχαρο, ενώ άλλα φάρμακα το βελτιώνουν και τέλος κάποιες κατηγορίες φαρμάκων αντενδείκνυνται για ορισμένες παθήσεις και ορισμένοι συνδυασμοί φαρμάκων δεν είναι δόκιμοι.
Σημαντική επίσης είναι η συμμόρφωση του ασθενή στη θεραπεία, που επιτυγχάνεται με τη χορήγηση δύο και τριών αντιυπερτασικών φαρμάκων σε ένα χάπι, απλοποιώντας έτσι τη ζωή του ασθενή.
Ο ειδικός ιατρός οφείλει να διαλέξει το κατάλληλο φάρμακο που ταιριάζει στο προφίλ και τις ανάγκες του κάθε ασθενή.

Η Υπέρταση είναι μια χρόνια πάθηση και ο ασθενής οφείλει να αλλάξει τον τρόπο ζωής και διατροφής του, να λαμβάνει σωστά την αγωγή του και να παρακολουθεί σωστά την πίεση του στο σπίτι, επικοινωνώντας με το γιατρό του.
Με αυτό τον τρόπο η υπέρταση θα είναι υπό καλό έλεγχο και θα μειωθεί κατά πολύ ο κίνδυνος εμφάνισης των επιπλοκών της νόσου.