Φωτοδιαδρομή Στο Παλιομονάστηρο της Ζώνης Βοΐου-Ιερός Ναός Γενεθλίου της Θεοτόκου 4/4/2022

Αφιερωμένο στη Θεοτόκο, γιορτάζει την ημέρα του γεννεσίου της Μητέρας
του Θεού αλλά και της Ζωοδόχου Πηγής . Εικάζεται ότι υπήρξε Μετόχι της
σημαντικής μονής εισόδια της Θεοτόκου Παλαιοκριμινίου . Θα πρέπει να
εξυπηρετούσε τις θρησκευτικές ανάγκες των γύρω Παλαιοχωρίων .
Συνδεδεμένη με την ίδρυσή του είναι η θέση του πάνω σε δευτερεύοντα
διάβαση που ακολουθούσαν τα καραβάνια  βορείως προς την Αλβανία και
νοτίως προς την Ήπειρο . Ο δρόμος  αυτός , που περνούσε  από Άργος
Ορεστικό  και Καστοριά , ήταν κατά τμήματα λιθόστρωτος  και είχε φυλάκια
.
Σώζεται   ανακαινισμένος ο ναός , στα
νοτιοδυτικά του ερείπια των κελιών και του ξενώνα όπου διέμεναν τα
καραβάνια και στα βορειοανατολικά  δύο νερόμυλοι του 18ου αιώνα που
συνιστούσαν μοναστηριακή περιουσία .
Μικρός μονόχωρος με πεντάπλευρη αψίδα ναός , κτισμένος από ντόπιους πλακαρούς λίθους και κονίαμα .
Από την αρχική καταγραφή εκκλησία σώζεται μόνο η ιστόρηση του Ιερού Βήματος .

Φέρει δυο χαραγμένες επιγραφές . Μια στη κόγχη του Ιερού Βήματος φέρει
σε στίχους τα γράμματα  [α] χλβ/λα  που ανταποκρίνονται στο έτος 1632
και στην 31η κάποιου μήνα , ίσως Αυγούστου . Η άλλη , στο ανατολικό
αέτωμα ,είναι τετράστιχη κτητορική επιγραφή απ’ την οποία  διαβάζουμε :
« ετελιοθι υ παρου/σα εκλησι δι
συν/Δρομης Θεο(φάνους) ι(ε) ρο(μονα)χου
κ(αι) – ου Αρσ(ε)νιου »

Με τον συνδυασμό της τεχνοτροπίας των σωζόμενων τοιχογραφιών μπορούμε
να τοποθετήσουμε την ανέγερση της μονής στα 1632 και το τέλος της
ιστόρησής της στα 1653 επί ηγουμένου Θεοφάνους και μητροπολίτου
Καστοριάς Αρσενίου , όντως μητροπολίτου Καστοριάς , από το 1643 ως το
1657 .
Ο Φιλάρετος Βαφείδης και ο Α. Δάρδας τοποθετούν
την ανέγερση του ναού στο 1161 διαβάζοντας το «ζρξα» (=1653) ως «αρξα»
(=1161) αρχιτερατεύοντος   Ιερεμίου Καστοριάς , ο οποίος όμως είναι
ανύπαρκτος ως μητροπολίτης .