Ιεροί Ναοί και Μόνες της Αγίας Τριάδος(Αγίου Πνεύματος) στο Βοϊο

Νεάπολη Βοΐου
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΝ ΛΕΙΨΙΣΤΙΩ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ (ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΑΘ.ΖΗΣΟΠΟΥΛΟΥ)
Ιερος Ναός Αγίου Πνεύματος
Προ εκατόν ετών, ίσως και πλέον, η πέτρα η μεγάλη η οποία ευρίσκεται εις την εκκλησίαν του Αγίου Πνεύματος υπήρχεν εις την
θέσιν της και ήτο σκεπασμένη με μικράν τινα πτωχικήν στέγην και μίαν κανδήλα και κηρία άναπταν οι τότε ολίγοι χριστιανοί.
Ολίγα βήματα προς το κατηφορές μέρος, νοτίως, ευρίσκοντο τα μεγάλα κονάκια και σπίτια του Ντεμίρ βέη oνoμαζόμενoυ.
Εκ παραδόσεως και διαδόσεως λέγουν ότι ο βέης και η οικογένειά του έβλεπαν άσχημα ονείρατα και συχνά έπασχαν από ασθενείας και ως
φανατικοί οι Τούρκοι xoτζάδες του ενέπνευσαν την ιδέαν ότι αιτία είναι αυτή η πέτρα την οποίαν έχουν οι χριστιανοί.
(Σημ. Π. Ζησοπούλου: Αυτήν την πέτρα, που βρίκεται ακόμη εκεί, την έχω επισκεφθεί προ 5-6 ετών. Πολλά από τα μεταλλικά νομίσματα
που ακουμπούν επάνω της οι πιστοί, κρατιούνται από μια μαγνητική δύναμη κολλημένα στην επιφάνειά της).
Ο Ντεμίρ Βέης τότε, ως διηγούντο οι γεροντότεροι προς τους γονείς μας, διέταξεν τας αμάξας του και πήραν την πέτραν και πήγαν και
την έρριψαν εις τον Αλιάκμονα ποταμόν, αλλ’ η πέτρα, πριν να επιστρέψη η άμαξα, ήλθεν εις την θέσιν της. Τούτο επανελήφθη τρεις
φοράς και η πέτρα ήλθε πάλι όπου ήταν.

Ο Ντεμίρ βέης ήτο ο ισχυρότερος βέης της Επαρχίας Ανασελίτσης και συνάμα [και] διοικητής αυτής (μουδίρης)(2).
Άμα είδεν ο Ντεμίρ βέης ότι είναι πλέον αδύνατον να γίνη εκείνο πουήθελεν και από φόβον κινούμενος χάλασεν τα κονάκια και τα σπίτια
του και τα μετέφερεν εις το απέναντι μέρος του λάκκου, εκεί που ευρίσκονται τα λεγόμενα σπίτια του Αλβανού Xαμζά βέη.

Τα σπίτια αυτά, όταν παρεδόθη η Θεσσαλία(3) και ήλθε ο στρατός εις Λειψίστι, [και] επειδή ήσαν ακατοίκητα, τα διόρθωσαν και τα
ενοικίασαν οι απόγονοι του Ντεμίρ βέη εις τον Pετζέπ πασάν και διέμεναν(4) τα στρατιωτικά γραφεία.

Σημειώσατε δε ότι κανείς από την οικογένειαν του Ντεμίρ βέη δεν είχενμείνει παρά μόνον ένας ανεψιός του, Χα’ίδάρ βέης oνoμαζόμενoς, όστις
τελευταίως είχεν γίνει και υπουργός των στρατιωτικών της Τουρκίας(5).

Κατά τα 1878-80 ήλθεν πρώτην φοράν τακτικός στρατός τουρκικός εις την Επαρχίαν μας μετά τον Ρωσοτουρκικόν Πόλεμον, ενώ πριν δεν
εγνώριζαν οι άνθρωποι και τα μέρη μας τι είδος ήταν ο στρατός, διότι μόνον στίφη Αλβανών βασιβoζoύκων(6) διά πλιάτσικα εγνώριζoν.

Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου

Άμα ήλθεν ο στρατός με την αρχηγίαν ενός Μπίνμπαση (χιλιάρχου)(7) Σιακίρ Εφένδη oνoμαζόμενoυ [και], επειδή δεν υπήρχαν οικήματα να
διαμείνη, έστησαν τας σκηνάς εις τον αναμεταξύ8 χώρον του Αγίου Πνεύματος και <της> εκκλησίας Αγίου Νικολάου, τους δε αποπάτους του στρατού έκαμαν πλησίον του Αγίου Πνεύματος. Ταύτα εγένοντο το 1880-1881, οπότε [και] είχεν ο πατήρ μου μαγαζί εις Λειψίστι και ευρισκόμην εκεί και είδον τα εξής: Ο μακαρίτης Παπαγεώργιος(9) Βλάχος, αντιπρόσωπος του Μητροπολίτου Σισανίου, και ο Νικόλαος
Παπαδάκης από τον Ντόλον, αγάς τότε (μέλος του συμβουλίου εις τον καϊμακάμη), ήλθον και και πήραν και τον μακαρίτην πατέρα μου,
όστις ήτο και αυτός αγάς, δηλ. μέλος του συμβουλίου του Ειρηνοδικείου, και μετέβησαν να επισκεφθώσιν τον Σιακίρ εφέντηνμπίνμπασην(10).
Ήτο δε ώρα μετά μεσημβρίαν κλίνουσα προς το εσπέρας. Εγώ έμεινα μόνος στο μαγαζί. Μετά μίαν και ημίσειαν ώραν βλέπω να έρχεται ο πατήρ μου μόνος
έντρομος και αρxίζει να με διηγείται: ” Μετέβημεν εις την σκηνήν του μπίνμπαση, εκαθήσαμεν, μας προσέφεραν καφέ κτλ. και εκεί όπου ομιλούσαμεν
έρχεται μία λάμψις σαν αστραπή άνευ κρότου και όλοι πέσαμεν κάτω από τα καθίσματα έντρομοι θαυμάζoντες τί θα γίνη και ευθύς η λάμψις εχάθη.
Αμέσως σηκωθήκαμεν, εβγήκαμεν έξω της σκηνής, παρετηρήσαμεν όλον” τον oρίζoντα και είδομεν ότι ουδέν σύννεφον υπήρχεν. Ο ουρανός<ήτο>
καθαρότατος και μετ’ ολίγον <εθεάθησαν> θαυμάζoντες, ως και ημείς, και τινες αξιωματικοί οι οποίοι ευρέθησαν εκεί.”

Μετ’ ολίγας ημέρας είδομεν καπνούς από το Άγιον Πνεύμα, όπου έκαιγεν εκείνο το υπόστεγον οπού εσκέπαζεν την πέτραν. Διεδόθη δε
το εξής: Εις τον μπίνμπαση Σιακίρ εφέντην εις το όνειρον εφάνη ότι απένταντι από τον λόφον και απέναντι του ποταμού Αλιάκμονος παρά
το χωρίον Βρατίνι(11) είχεν παρουσιασθεί εχθρικός στρατός δεκάκις περισσότερος από τον ιδικόν του και έπεμψεν απεσταλμένον και
επληροφορήθη ότι θα αρχίση ο πόλεμος, να είναι έτοιμος. Ως ερώτησαν τον εχθρικόν στρατόν ποία είναι η αιτία του πολέμου, τον
εβεβαίωσαν ότι αιτία είναι οι απόπατοι του στρατού και, άν θέλουν την ειρήνην, να τους σηκώσουν από εκεί. Ο Σιακίρ εφέντης ο μπίνμπασης θα το εδιηγήθη εις τους
περί αυτόν και από λόγον σε λόγον το έμαθαν οι φανατικοί xoτζάδες κι έβαλαν κι έκαυσαν το Άγιον Πνεύμα. Κατόπιν, μετά ένα έτος, παρεδόθη η Θεσσαλία στην Ελλάδα
και ο θεσσαλικός τουρκικός στρατός μετεφέρθη εις Λειψίστι (νυν Νεάπολις) με αρχηγόν τον Pετζέπ πασάν. Ο δε πολιτικός πασάς μουτεσαφίρης(12), ο οποίος ελέγετο Χαλίλ πασάς
μετέφερεν τας πολιτικάς αρχάς της Λαρίσης εις τα Σέρβια. Οι δύο αυτοί αρχηγοί ηθέλησαν να ευπρεπίσουν και τας δύο κωμοπόλεις, και το Λειψίστι και τα Σέρβια.

Εφρόντισαν διά σχολεία, τα οποία δεν είχον ως τότε οι Τούρκοι, διά καλλωπισμόν και δι’ άλλα καλά πράγματα. Ηθέλησαν να μεγαλώσουν τας πόλεις, διά να προσελκύσουν
να κατοικήσουν και χριστιανοί καλών οικογενιών, να μεταφέρουν στο Λειψίστι και την Μητρόπολιν.

Ο Δεσπότης και οι παρευρεθέντες χριστιανοί εφάνησαν πρόθυμοι, με την διαφοράν, όμως είπεν ο Μητροπολίτης εις τους δυο πασάδες, ότι οι χριστιανοί [διά] να κατοικήσουν
εις το Λειψίστι είναι πρόθυμοι, αλλά πρέπει να έχουν και εκκλησίαν να εκτελούν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα. Διότι Δεσπότης χωρίς εκκλησιάν γίνεται;
Τότε οι πασάδες είπον εις τους βέηδες του Λειψιστίου: Ν α [τους] παραχωρήσετε <εις) τους χριστιανούς <χώρον) δι’ εκκλησίαν.

Επειδή εντός πόλεως δεν ήθελον οι xoτζάδες και οι φανατικοί βέηδες, απεφάσισαν και τους υπέδειξαν το μέρος του Αγίου Πνεύματος. Αν και δεν ήτο πολύ κατάλληλον, οι χριστιανοί
το εδέχθησαν ως πλησιέστερον από την εκκλησίαν του Αγίου Νικολάου που ήτο 15 λεπτά έξω από την πόλιν. Τούτο πληροφορηθέντες και υποκινούμενοι από τους
φανατικούς μπέηδες οι xoτζάδες αμέσως συνήθροισαν άτακτα στοιχεία και φανατικούς xoτζάδες και μετέβησαν εις το Άγιον Πνεύμα, συνήθροισαν πέτρες και ξύλα και
ήρχισαν να Kτίζoυν τζαμί, λέγοντες [ότι]: “Τούτο το μέρος είναι ιδικόν μας και το είχαμεν τζαμί, δεν επιτρέπομεν εκκλησίαν”. Και ο Δεσπότης, ο οποίος είχε μεταφέρει την Μητρόπολιν αρκετό διάστημα εις το Λειψίστι, την μετέφερεν και πάλιν εις την Σιάτισταν. Όταν δε συνάχθηκαν οι Τούρκοι εις το Άγιον Πνεύμα και, κτίσαντες κάτι το πρόχειρον, ανέβη ο υιός του Μέρκα Tερζί
ο οποίος ως πρώτος xότζιας εφώνησεν επάνω εις την πέτραν του Αγίου Πνεύματος το Αλάιχπερ(13) (προσευχή τουρκική) και έβαλε το δεξί χέρι στο αυτί, όπως βάζoυν
οι xoτζάδες όταν φωνάζoυν το Αλάιχπερ, έπεσεν ο χότζας κάτω.

Αμέσως τον πήραν, τον μετέφεραν στο σπίτι του και έκτοτε, όταν έβγαινε έξω και περπατούσε, το χέρι του το είχε πάντοτε σηκωμένο και
ακουμπούσε στο αυτί του και έτρεμε με τον λαιμό του στραβωμένον, σαν να ήταν στον μιναρέ να φωνάζη το Αλάιχπερ.
Τον Xότζα τον γνωρίζω κάλλιστα’ [όστις] αφού έκαυσαν στο Λιαψίστι τα σπίτια, πήγε(14) στα Γρεβενά και κατοίκησε <εκεί) μέχρις ότου έγινε
η ανταλλαγή κι έφυγε.

Τούτα έγιναν επί των ημερών μου, τα οποία είδον με τα μάτια μου, τα θαύματα. Διότι οι Τούρκοι του Λειψιστίου δεν επέτρεπον πλησίον της πόλεως εκκλησίαν
ούτε <και) σήμαντρον ακόμη. Μόνον ο Δεσπότης Σισανίου, ο Αλέξανδρος(15), αυτός ήτο το φόβητρον εις τους τότε φανατικούς Τούρκους.
Ισχυρός -και μόνον αυτός- ενόσω έζη εκρέμασεν σήμαντρον εις τον Άγιον Νικόλαον του Λειψιστίου, άν και μακράν, και αυτός μόνος συναθροίσας από τα χωρία
πολλούς χριστιανούς ετέλεσεν λειτουργίαν και φορεμένος τα ιερά του άμφια και ακολουθούμενος από πλήθος χριστιανών απέρασεν σχίσας τα σοκάκια του Λειψιστίου
και εστάθη εις το μεγάλο τζαμί εμπροστά και εδεήθη υπέρ του Σουλτάνου και οι Τούρκοι δεν ετόλμησαν τίποτε. Μάλιστα δε ένας, ονομαζόμενος Βελής Πετσίλης, τον οποίον
ενθυμούμαι, γέρων φανατικός, εκάθητο έμπροσθεν της πόρτας του κονακίου Κερίμ βέη και απερνούσε ο Αλέξανδρος φορεμένος με την πομπήν, και δεν
εσηκώθη, ο Βελής, και ο Δεσπότης τον έδωκεν κάνα δυό τρεις με την ράβδον και τον ανάγκασε να σηκωθή. Οι δε άλλοι Τούρκοι εσιωπούσαν
από τον φόβον τους.
Σημειώσατε δε ότι τον Δεσπότην, τον Αλέξανδρον, τον φαρμάκωσαν εις Σιάτισταν.

Σχόλια του κειμένου 

1. Ο 1. Ναός Αγίου Πνεύματος βρίσκεται στο ΒΑ άκρο της Ν εαπόλεως (σε μικρή απόσταση από τα τελευταία σπίτια).

2. Ο διοικητής του καζά (Επαρχίας) λεγόταν επί τουρκοκρατίας καϊμακάμης.Ο μουδίρης ήταν μικρότερος στο αξίωμα.Τουρκ. mϋdίr: διοικητής ναχιέ (nahiye)
Nahiye: δήμος, κοινότης

3. Η Θεσσαλία ελευθερώθηκε το 1881. Τότε οι υπηρεσίες που είχαν την έδρα τους στη Θεσσαλία (Λάρισα κ.α.) μεταφέρθηκαν στα Σέρβια (έδρα σαντζακίου) και
στο Λειψίστι, που ήταν έδρα του καζά Ανασελίτσας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να αναβαθμιστούν οι δύο αυτές πόλεις.

4. διέμεναν τα στρατιωτικά γραφεία: στεγάστηκαν, εγκαταστάθηκαν τα στρατιωτικά γραφεία.

5. Προφανώς είναι αυτός προς τιμήν του οποίου ο σιδηροδρομικός σταθμός στην Ασιατική Κωνσταντινούπολη φέρει το όνομά του. Όπως και η γύρω περιοχή.

6. βασιβοζούκοι: άτακτοι «στρατιώτες» (τουρκ. bazibozuk = άτακτος, πολιτικός, μη στρατιωτικός)

7. μπίμπασης (τουρκ. binbazi) = χιλίαρχος, ταγματάρχης

8. ορθότερα: εις τον μεταξύ των εκκλησιών Αγίου Πνεύματος και Αγίου Νικολάου χώρον.

9. Αντί του ορθού παπα-Γεώργιος, αφού ήταν ιερέας.

10. binbazi (μπίνμπασης): χιλίαρχος, ταγματάρχης (τουρκ. bin = χίλια).

11. Βρατίνι: το σημερινό χωριό Αλιάκμονας κοντά στη Νεάπολη Βοιου, δίπλα στον ποταμό Αλιάκμονα. Από Βρατίνι μετονομάστηκε σε Παλιούρι και αργότερα
σε Αλιάκμονα.

12. μουτεσαρίφης: διοικητής σαντζακίου (τουρκ. mutasauif: διοικητής σαντζακίου ή μουτεσσαριφλικίου, αντιστοιχεί προς το νομάρχη· mutasauiflik = σαντζάκιον).

13. Αλάιχπερ: αντί του ορθού Allah vere: ο θεός να δώσει, μακάρι

14. Στο χφ.: είχε πηγαίνει

15. Ο Μητροπολίτης Σισανίου και Σιατίστης Αλέξανδρος Λάσκαρις καταγόταν
από τα Ψωμαθειά (Υψωμάθεια) της Κωνσταντινουπόλεως. Ήταν πτυχιούχος της Θεολογικής Σχολής Χάλκης, μετεκπαιδεύτηκε επί τετραετία στη Ρωσία και διατέλεσε καθηγητής
και διευθυντής της Πατριαρχικής Μεγάλης το Γένους Σχολής.

Ήταν επίσης από τα ιδρυτικά μέλη του εν Κωνσταντινουπόλει Ελληνικού Φιλολογικού Συλλόγου (1861). Το 1864 εκλέχτηκε Μητροπολίτης Σισανίου και Σιατιστης.
Υπήρξε δυναμικός και ιδιαίτερα δραστήριος Αρχιερεύς με πλούσια εκπαιδευτική, κοινωνική και εθνική δράση. Επί των ημερών του χτίστηκε στη Λειψίστα (Νεάπολη Βοΐου)
κωδωνοστάσιο και τοποθετήθηκαν καμπάνες παρά τις αντιδράσεις των μπέηδων της Ανασελίτσας. Επίσης, και το κωδωνοστάσιο στην Κάτω Σιάτιστα (Γεράνεια) ολοκληρώθηκε το 1865, επί αρχιερατείας Αλεξάνδρου.
Η πολυσχιδής δράση και γενικά η δυναμικότης και το θάρρος του εξήγειραν τους Τούρκους της περιοχής με αποτέλεσμα να τον δηλητηριάσουν το 1869 σε ηλικία μόλις 40 ετών. (Βλ. σχετικά Αναστασίου Ν. Δάρδα, Η Επισκοπή-Μητρόπολη Σιανίου και Σιατίστης, Θεσσαλονίκη 2006, σ. 86 κ.ε.).

Επιμέλεια Βιβλίου:Αλέξανδρος Μπακαΐμης
Αεροφωτογραφία της Νεάπολης
ΝΕΑΠΟΛΗ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ
Ιερός Ναός Αγίας Τριάδος Νεάπολης Βοΐου
Ο Ιερός Ναός της Αγίας Τριάδας χτίστηκε το1906,είναι αρκετάµεγάλος σε
µέγεθος,ρυθµού βασιλικής µε στέγη.Βρίσκεται στην άκρη της πόλης µέσα σε ένα
βαθύ ρέµα.Η ανέγερση του Ιερού Ναού της Αγίας Τριάδας που χτίστηκε στα
δύσκολα για την Νεάπολη χρόνια της τουρκοκρατίας θεωρήθηκε επίτευγµα για την
εποχή εκείνη,των λιγοστών χριστιανών κατοίκων της πόλης.Ο Ρεζέπ-πασάς
(στρατηγός) αρχικά δεν επέτρεπε το χτίσιµο εκκλησίας εντός της πόλης.Μετά όµως
από την υποµονή και επιµονή των χριστιανών κατοίκων επέτρεψε να χτιστή ο ναός
µε την προϋπόθεση,ότι θα υποδείξει αυτός το µέρος που θα χτιστεί ο ναός.Έτσι
χτίστηκε η Αγία Τριάδα σε αυτό τοµέρος για ναµην φαίνεται ούτε ακούγεται η καµπάνα της.Η παράδοση αναφέρει ότι στο χτίσιµο του ναού συνετέλεσε και η σύζυγος του πασά που ήταν χριστιανή.
 ΤΟ ΕΞΩΚΛΗΣΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΑΣ ΣΤΗΝ ΓΛΥΚΟΚΕΡΑΣΙΑ ΒΟΪΟΥ
Ανατολικά του χωριού, σε κοντινή απόσταση, σε περίοπτη θέση και πλαισιωμένο
από αιωνόβιες βελανιδιές υπάρχει το γραφικό εξωκλήσι της Αγίας Τριάδας, που ανηγέρθηκε το 1987 με τη φροντίδα και τους κόπους του Παπασπύρου Τσακιρίδη και τις εισφορές των κατοίκων.
Εκεί, λοιπόν, που σήμερα είναι το παραπάνω εξωκλήσι, υπήρχε από τα βυζαντινά
ακόμα χρόνια μεγάλη εκκλησία αφιερωμένη στην Αγία Τριάδα.
Με τον εξισλαμισμό των Ελλήνων-χριστιανών, στα χρονια του Αλήπασα
των Ιωαννίνων και χωρίς καμιά συντήρηση η πάμπάλαια εκείνη εκκλησία κατέρρευσε.
Στο χώρο των ερειπίων στήθηκε, από τουζ εξισλα,μισθέντες χριστιανούς, ένα
ταπεινό ομώνυμο εικονοστάσι, το οποίο βρήκαν οι πρόσφυγες, που εγκαταστάθηκαν
στη Γλυκοκερασιά, το φθινόπωρο του 1923.
Με τα χρόνια το εικόνοστάσι αυτό είχε σωριαστεί σε ερείπια και ανανεώθηκε
το 1947, από το εξής γεγονός. Ο τσοπάνος Σάββας Σπυρίδης είδε στο χώρο
του εικονοστασίου έναν παπά, ο οποίος του είπε ότι εκεί ήταν ένα εικονοστάσι
της Αγίας Τριάδας … και χάθηκε από τα μάτια του. Έτσι ο Σάββας Σπυρίδης,
μαζί με τον Πέτρο Θεοδώρου και Άνθιμο Χατζηβασιλείου, έστησαν ένα καλό εικονοστάσι
και το αφιέρωσαν πάλι στην Αγία Τριάδα.
Τα χρόνια περνούν … και όπως κάθε ανέγερση εκκλησίας συνδέεται με κάποιο
θαύμα, με κάποιο όραμα, με κάποιο φανέρωμα εικόνας κλπ. έτσι και το
γραφικό εξωκλήσι, που ανηγέρθηκε το 1987, συνδέεται με τα παρακάτω:
1. 14 Σεπτεμβρίου 1972. Ώρα 11 νύχτα. Οι τσοπάνηδες του χωριού Χαράλαμπος
Σάββα Σπυρίδης και Γεώργιος Θεοδώρου Σπυρίδης, είδαν μια φωτιά,
σαν φακός, στο χώρο του εικονοστασίου, που ανέβαινε ψηλά και σιγά σιγά έσβησε.
2. Η Άννα Μαργέλη έβλεπε κι αυτή μια φλόγα να βγαίνει από το εικόνοστάσι,
να περιφέρεται στον ιερό χώρο και να σβήνει.
3. Ο Ελευθέριος Σπύρογλου έβλεπε στο χώρό του εικονοστασίου να βγαίνουν
τρία λευκά περιστέρια να περιφέρονται ένα γύρω από το εικονοστάσι της
Αγίας Τριάδας και να χάνονται.Ύστερα από τα παραπάνω ο Παπασπύρος Τσακιρίδης τα εξέλαβε σαν θεία υπόδειξη να ανεγερθεί εκεί ένα μεγάλο εξωκλήσι. Το 1987 κατόρθωσε με τις φροντίδες και τους κόπους του και με την αμέριστη συμπαράσταση των κατοίκων,
οι οποίοι ενίσχυσαν το θεάρεστο έργο με διάφορες εισφορές, ανήγειρε το
γραφικό εξωκλήσι.
Έτσι με αυτό το εξωκλήσι, που πλαισιώνεται από άλσος ιερό, ο Παπασπύρος
γεφύρωσε τα βυζαντινά χρόνια με τα σημερινά.
 Το παραπάνω εξωκλήσι της Αγίας Τριάδας, που είναι γεμάτο με την παρουσία
του Θεού, εγκαινιάστηκε στις 27 Αυγούστου του 1988, ημέρα Σάββατο, από
τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης κ.κ. Αντώνιο.
(Από το Βιβλίου του Αλέξανδρου Αδαμίδη)
 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΟΪΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ
 Ο Ιερός Ναός Της Αγίας Τριάδος βρίσκεται στην θέση ¨Μιχό¨εντός του χωριού.Ο
Ναός είναι δωρεά της ευεργέτηδος του χωριού Θεανούς Μπακατσέλου και
χτίστηκε το 1961.Την Τρίτη μετά την Δευτέρα Του Αγίου Πνεύματος,κάθε χρόνο Πανηγυρίζει ο Ναός Της Αγίας Τριάδος,και μετά την Θεία Λειτουργία γίνεται
Λιτάνευσις των Ιερών Εικόνων και ακολουθούν εκδηλώσεις στην πλατεία του
χωριού.
 Η Λιτανεία των εικόνων με το Μακαριστό Μητροπολίτη Σισανίου Και Σιατίστης
Κ.Αντώνιο Κόμπο. Την εικόνα Της Αγίας Τριάδος κρατά ο νυν ηγούμενος Της Ιεράς
Μονής Αγίας Τριάδος  Πατήρ Σεραφείμ
Έξω από τον Ναό υπάρχει μια βρύση που οι κάτοικοι του χωριού διαμόρφωσαν εις
μνήμην του Παύλου Μελά,που κατά την διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα πέρασε
από τον Αυγερινό με το αντάρτικο σώμα του και ήπιαν νερό από αυτήν την βρύση.
 Η Εκκλησία του Αγίου Πνεύματος  στην Βροντή Βοΐου
Στη νότια άκρη του χωριού ανηγέρθηκε καινούρια εκκλησία και αφιερώθηκε στο Άγιο
Πνεύμα.Εδώ μεταφέρθηκε και το νεκροταφείο από τον περίβολο της εκκλησίας του Αγίου
Νικολάου.Αιτία να μεταφερθεί εδώ το νεκροταφείο στάθηκε ο Λυκειάρχης Χαράλαμπος
Λυσαρίδης,ο οποίος πρώτος διέθεσε το 1968 20 χιλιάδες δραχμές,για την ανέγερση της
εκκλησίας του νεκροταφείου.Στην συνέχεια ακολούθησαν προσφορές και των άλλων
κατοίκων του χωριού.
 ΑΝΘΟΧΩΡΙ ΒΟΪΟΥ:Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ
 Εκεί που σήμερα υπάρχει η εκκλησία του Αγίου Πνεύματος, υπήρχε μέχρι το 1912, ένα αρκετά μεγάλο οίκημα, από τα βυΖαντινά ακόμα χρόνια, με πολλούς
Χώρους, χοντρούς τοίχους και μέσα ένα παρεκκλήσι, θρησκευτικής λατρείας (μικρή ιδιωτική-οικογενειακή εκκλησία, όπου φυλάγονταν η εικόνα του Αγίου Πνεύματος).
Μνημονεύει η παράδοση πως ο Τουρκογενίτσαρος, που εγκαταστάθηκε στο
οίκημα αυτό, πολλές φορές πέταξε την εικόνα πότε στο λάκκο και πότε στο ποτάμι,
αλλά η εικόνα, κάθε φορά, επέστρεφε στη θέση της. Έτσι ο Τουρκογενίτσαρος τη
σεβάστηκε και διατηρούσε πάντα αναμμένο το καντήλι Αυτό διατηρήθηκε μέχρι τον τελευταίο απόγονο Χασάν Τσάγκο.
 Μετά τη ν απελευθέρωση της Μακεδονίας (Οκτώβριος 1912) η Ενοριακ ή επιτροπή του χωριού έπεισε τον Χασάν Τσάγκο να παραχωρήσει το οίκημα στη επροπή. Ο Χασάν με καλή διάθεση και με σχετικό συμβόλαιο το παραχώρησε. Το 1913 ο Χασάν Τσάγκος δολοφονήθηκε άγνωστο από ποιον και γιατί.
Στα 1914 οι κάτοικοι κατεδάφισαν το κτίριο, που δεν ήταν σε καλή κατάσταση και με τα υλικά του έχτισαν την εκκλησία και την αφιέρωσαν στο Άγιο Πνεύμα, σε
ανάμνηση της εικόνας του Αγίου Πνεύματος, που υπήρχε εκεί, από τα βυζαντινά
χρόνια.
Εδώ πρέπει να προσθέσουμε πως δίπλα από το βυζαντινό κτίριο, δηλαδή σήμερα
δίπλα και από τη βόρεια πλευρά της εκκλησίας του Αγίου Πνεύματος, υπήρχε το
νεκροταφείο του Τσακνοχωρίου. Το Χώρο του νεκροταφείου οι Τουρκογενίτσαροι
τον σεβάστηκαν και δεν τον πείραξαν.
Μετά το 1840 με την εγκατάσταση νέων οικογενειών στο Τσακνοχώρι οι
Τουρκογενίτσαροι  δεν επέτρεψαν στους χριστιανούς να θάφτουν τους νεκρούς εδώ,
αλλά στο νεκροταφείο του Αγίου Νικολάου, το οποίο, από τότε, το χρησιμοποιούν
μέχρι σήμερα. Η παραπάνω εκκλησία λειτουργιέται δυο φορές το χρόνο. Την Τρίτη
μέρα του Πάσχα και τη Δευτέρα της Πεντηκοστής, του Αγίου Πνεύματος.
 Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΑΣ
Μεταξύ του βυζαντινού κτίσματος και της σημερινής εκκλησίας του Αγίου
Δημητρίου, υπήρχε παμπάλαια εκκλησία της Αγίας Τριάδας. Με την εγκατάσταση
των Τουρκογενιτσάρων όπως ήταν παμπάλαια και χωρίς καμιά συντήρηση σωριάστηκε
σε ερείπια.  (Από το βιβλίο του Αλέξανδρου Αδαμίδη)
 ΑΛΙΑΚΜΩΝ ΒΟΪΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ
Ο κεντρικός ναός του χωριού, ο πολιούχος άγιος είναι η ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΔΑ.

 

Ο αρχιτεκτονικός τύπος του Ιερού Ναού είναι αυτός της τρίκλιτης ξυλόστεγης Ελληνιστικής
βασιλικής με υπερώο. Κτίστηκε από ντόπιους μαστόρους όπως μαρτυρούν οι γεροντότεροι
κάτοικοι του και η εντοιχισμένη πέτρινη πλάκα στο αριστερό άνω μέρος της πρόσοψης του
ναού την 8ην Μαρτίου 1859. Οι τοίχοι του είναι πέτρινοι περιμετρικά. Για την στήριξη της
κεραμοσκεπής του ναού εσωτερικά έχει δύο σειρές από τέσσερα ξύλινα υποστυλώματα
(κολώνες) που χωρίζουν το ναό σε τρία κλίτη. Τα υποστυλώματα έχουν εξωτερική
επένδυση από γυψοκονίαμα ανακατεμένο με γιδόμαλλο και άχυρο τέτοια που προσδίδουν
στην εξωτερική επιφάνεια του στύλου λείο και κυλινδρικό σχήμα. Στο επάνω τελευταίο
τμήμα καταλήγουν σε κιονόκρανο αντεστραμμένου κόλουρου κώνου. Η σημερινή μορφή
του ναού έχει χάσει την αρχική της υπόσταση από τις διάφορες επεμβάσεις που δέχτηκε
κατά καιρούς Π.χ. επιχρίσματα, αντικατάσταση βυζαντινών κεραμιδιών με άλλα
φλαμανδικού τύπου, μωσαϊκό δάπεδο, σιδηρένια κουφώματα στις πόρτες και τα
παράθυρα, υαλόφρακτο κλείσιμο του νάρθηκα δεν ήταν στοιχεία των κτιτόρων του
ναού, αλλά μεταγενέστερη επιλογή.
Στον προαύλιο χώρο και σε μικρή απόσταση υψώνεται επιβλητικά το καμπαναριό του
ναού κτισμένο το 1927, από ντόπιους μαστόρους, τον Ιωάννη Χρ. Γκρέζιο, τον Κων/νο
Παπακοτούλα και τον Αναστάσιο Δέδη. Αποτελείται από τρείς ορόφους έχει τρούλλο στην
κορυφή από τσίγγο με σταυρό και θολωτή στοά στη βάση που ολόκληρο εντυπωσιάζει τον επισκέπτη.

 

Η καμπάνα είναι δωρεά της Γιαννούλας, αγά μου θυγατέρας του Παπά-Νικόλα, αδελφής του Αβράμ. Για χάρη της μνήμης της πολλοί κάτοικοι προσωποποίησαν
την καμπάνα με το όνομα “Γιαννούλα”.
Πηγή:Αχιλλέα Β.Βυτανιώτη ¨Αλιάκμων
(Βρατίνι) Βοΐου.
Ιερός Ναός Αγίου Πνεύματος Αλιάκμονα Βοΐου 
 Τον Ιερό Ναό Του Αγίου Πνεύματος και το προαύλιο ανήγηρε με εξ
ολοκλήρου δαπάνη ο κύριος Βασίλειος Μελιδονιώτης το 2007.
Τα εγκαίνια πραγματοποίησε ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Σισανίου και
Σιατίστης Κ.Κ Παύλος στις 22 Ιουνίου 2008. 

 

 

 

 

 

 

 

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΑΣ ΓΑΛΑΤΙΝΗΣ
Η πιο παλιά εκκλησιά θεωρείται ότι είναι της Αγίας Τριάδας, γιατί σύμφωνα με την παράδοση ο πρώτος οικισμός του χωριού είχε γίνει στην τοποθεσία “Λιάνως
Γκορτσιά”, στην θέση της οποίας βρίσκεται σήμερα το εξωκκλήσι της Αγίας Τριάδας. Όταν το 1966, χάλασαν την παλιά εκκλησία και έχτισαν την καινούρια οι κάτοικοι
βρήκαν μια μικρή σανίδα που είχε πάνω χαραγμένη την χρονολογία “αυκβ” 1424.
ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ ΕΡΑΤΥΡΑΣ
Προ της εισόδου της Εράτυρας υπάρχει ο ναΐσκος της Αγίας Τριάδος. Ηταν κτισμένος σε βάθος ενός μέτρου για να μη φαίνεται από την πεδιάδα και χαμηλός.
Περιστοιχιζόταν με υψηλόν περιφερειακόν τοίχον. Υπάρχει η συγκεχυμένη παράδοση ότι τον ναό τον έκτισεν ο Αλή πασάς, διότι περαστικός κάθησε κάτω από το μεγάλο δέντρο, ξεκουράστηκε, ευχαριστήθηκε και έδωσε εντολή να τον κτίσουν ή να επανακτίσουν το
ναό. Τούτο είναι ανιστόρητον. Ισως πέρασαν και αναπαύθηκαν άλλοι πασάδες,
πιθανόν και ο γιος του Βελής, αλλά ο ναός είναι παλιότερος της δυναστείας του Αλή πασά. Στο ναυίδριο αυτό υπήρχε μια εικόνα της Αγίας Τριάδος ιδιότυπη η οποία έφερε χρονολογία 1685. Η εικόναείχε τρεις κεφαλές τοποθετημένες κατά τρόπονασυνήθιστον. Την εικόνα αυτήν, η οποία ήταν λεπτής τέχνης και αγνώστου αγιογράφου έργον, το 1938 αρχαιοκάπηλοι την έκλεψαν και στη θέση της τοποθέτησαν μια παρόμοια, η οποία υπάρχει και σήμερα.
Ο εξοχικός αυτός ναός κάθε Πάσχα δέχεται σύσσωμο το χωριό ν’ ακούσουν τη δεύτερη Ανάσταση και στον περίβολό του συνηθίζονταν να παίζουν διάφορα αθλητικά παιγνίδια, επιπλέον συναγωνίζονταν στο πήδημα, στο ύψος, τρέξιμο κ.τ.λ. υπολείμματα του κλεφταρματολιτισμού, που συνηθίζονται και στις μέρες μας. Λειτουργία γίνεται τη
δεύτερη και την τρίτη του Πάσχα και του Αγίου Πνεύματος φυσικά. Διατηρούνται παραδόσεις, γι’ αυτό το εξωκκλήσι που έχουν σχέση με τη σωτηρία και ασφάλεια της κωμοπόλεως.
 Στον κώδικα του Αγίου Γεωργίου υπάρχει πράξη που αναφέρεται στο ναό της Αγίας Τριάδος, την εποχή που αποφασίστηκε όλα τα εξωκκλήσια να ελέγχονται διοικητικά και οικονομικά από την Εκκλησιαστική επιτροπή του Αγίου Γεωργίου.
“1837 Φεβρουαρίου 6: Τά σκεύη της Έκκλησίας της άγίας Τριάδος: έπειδή έθεωρήθη ό λογαριασμός της σήμερον. Τά σκεύη της Εκκλησίας. Εν κάτι ίερά, εν τακούμ κλειδώματα καί τρία ασημένια, εν εύαγγέλιον σαντέ. “Εν ποτήριο καλαγένιον, δύω σαντάνια, εν αμπέλι κοντά εις τήν Έκκλησίαν, ταυτα είναι δέ της ‘Εκκλησίας. Έδιορίσαμεν εις τό έξης τούς έπιτρόπους του άγίου Γεωργίου όπου νά έπιτηρουν ταύτην τήν Εκκλησίαν. 1837 φεβρουαρίου Σέλιτζα”.
Το καθεστώς αυτό της διοίκησης ισχύει μέχρι σήμερα, αλλά πολλές φορές το συμβούλιο του Ιερού ναού του Αγίου Γεωργίου ορίζει ένα υπεύθυνο επίτροπο ο οποίος φροντίζει για τις ανάγκες του ναού, εισπράττει τα χρήματα από τα κουτιά και το παγκάρι και τα καταθέτει στο ταμείο του Αγίου Γεωργίου.
Τον παραδοσιακό αυτό ναό της Τουρκοκρατίας κατεδάφισαν προς 15ετίας περίπου και τον έκτισαν καινούργιο, με σχέδιο σύγχρονο και με υλικά επίσης σύγχρονα (τσιμεντογωνιές). Είναι βέβαια ο ναός φωτεινός, ωραίος, καθαρός με τις αντιλήψεις των νέων ανθρώπων, αλλά η δική μας γενιά δεν μπορεί να συνηθίσει σ’ αυτόν τον τύπο.
Το ναΰδριο αυτό το περιποιούνται πολύ λόγω και της θέσεως, επειδή δε έχει μεγάλη περιτοιχισμένη αυλή, δενδροφυτεμένη, γίνεται σιγά σιγά ένα ωραίο εξοχικό πάρκο. Το δέντρο της Αγίας Τριάδος που είναι ηλικίας πλέον των 400 ετών, έτυχε και αυτό της
δεούσης περιποιήσεως και η ομορφιά του τοπίου είναι μαγευτική, συμβάλλει δέ και το νερό που τρέχει δίπλα.
 Νόστιμο Καστοριάς:Ιερός Ναός Αγίας Τριάδος (Ιερά Μητρόπολη Σισανίου και Σιατίστης)
 Ο ενοριακός ναός του χωριού τιμάται στο όνομα της Αγίας Τριάδας. Η απόφαση των πρώτων κατοίκων του χωριού να
αφιερώσουν τον ναό στο όνομα Της Αγίας Τριάδας, οφείλεται στο ότι οι κάτοικοι προέρχονται από τρεις παλαιούς βασικούς
οικισμούς, και ακόμα γιατί η Αγία Τριάδα είναι η Κορωνίδα των Αγίων, αφού ενώνει τις τρεις μορφές Της Τριαδικής Θεότητας:
Του Πατρός, Του Υιού, και Του Αγίου Πνεύματος. Πανηγυρίζει την ημέρα της εορτής Του Αγίου Πνεύματος.
Το έτος ανέγερσης του ναού δεν είναι γνωστό, αλλά σύμφωνα με την παράδοση όταν ιδρύθηκε το χωριό στα μέσα του 18ου
αιώνα, χτίστηκε στην ίδια θέση ναός μικρότερος σε μέγεθος. Όταν αυξήθηκε ο αριθμός των κατοίκων του χωριού χτίστηκε
νέος ναός, περιμετρικά του παλαιότερου, ενσωματώνοντας τον στο εσωτερικό του, χωρίς ο προϋπάρχων ναός να κατεδαφιστεί
και να πάψει να λειτουργεί, έως και την αποπεράτωση του καινούργιου. Ο νέος ναός ήταν πολύ μεγάλος, σε ρυθμό Βασιλικής,
με γυναικωνίτη, και υπερώο.
Το 1952 μετά από πολλές ρωγμές που είχαν παρουσιαστεί στο ναό, κατεδαφίστηκε και με προσωπική εργασία των κατοίκων
του χωριού έγινε η εκ νέου ανέγερσή του, με την πρωτοβουλία του τότε Μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης Ιακώβου τότε
μέχρι και σήμερα έχουν γίνει πολλές και σωστές ενέργειες για την συντήρηση του Ιερού Ναού Της Αγίας Τριάδας, που αποτελεί
στολίδι για το όμορφο αυτό χωριό, όπως και τα εξωκλήσια του, που θα αναφερθούμε στην συνέχεια για αυτά.
 Αυτές είναι οι εκκλησιές και  τα μοναστήρια που γνωρίζουμε ότι είναι αφιερωμένα Στην Αγία Τριάδα ή Το Άγιο Πνεύμα, και έχουμε στην διάθεσή μας στο προσωπικό μας αρχείο.
Αν ξεχάσαμε κάτι σας ζητούμε συγνώμη.

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ,
1515, ΑΝΔΡΕΑ ΡΟΥΜΠΛΙΟΦ

Από τους μεγαλύτερους αγιογράφους στο κόσμο είναι και ο Ρώσος μοναχός Ανδρέας Ρουμπλιόφ. Στα 1515 διακόσμησε τον καθεδρικό ναό της Αναλήψεως του Χριστού στη Μόσχα. Εκατό πενήντα χρόνια αργότερα η σύνοδος των Επτά Κεφαλαίων αναγνωρίζει ειδικά την εικόνα της Αγίας Τριάδος ως υπόδειγμα της αγιογραφίας και όλων των αναπαραστάσεων της Αγίας Τριάδος. Δεν υπάρχει τίποτε παρόμοιο ως προς τη δύναμη της θεολογικής συνθέσεως, το πλούτο του συμβολισμού και την άφθαστη καλλιτεχνική ωραιότητα.
Μπορούμε να ξεχωρίσουμε τρία υπερκείμενα επίπεδα. Το πρώτο είναι η ανάμνηση της βιβλικής διηγήσεως για την επίσκεψη των τριών οδοιπόρων στον Αβραάμ (Γεν. ιη’1-15), που την ερμηνεύει το λειτουργικό σχόλιο: <<Μακάριε Αβραάμ, την είδες και την δέχθηκες εσύ τη μια και τριαδική Θεότητα>>. Η απουσία όμως των μορφών του Αβραάμ και της Σάρρας μας καλεί τώρα να εισδύσωμε βαθύτερα, στο δεύτερο επίπεδο, της <<θείας οικονομίας>>. Οι τρεις ουράνιοι οδοιπόροι αποτελούν το <<Αιώνιο Συνέδριο>> και το τοπίο αλλάσσει σημασία: η σκηνή του Αβραάμ γίνεται ανάκτορο και ναός, η δρυς του Μαβρή το ξύλο της ζωής και ο κόσμος ένα σχηματικό κύπελλο μέσα στη φύση, ανάλαφρο σημείο της παρουσίας της. Το επιτραπέζιο σκεύος με το μοσχάρι το αντικατασταίνει το ποτήριο της ευχαριστίας.
Οι τρεις άγγελοι ανάλαφροι και λιγεροί μας παρουσιάζουν σώματα πολύ επιμηκυσμένα. Οι πτέρυγες των αγγέλων, καθώς και ο σχηματικός τρόπος της επεξεργασίας του τοπίου δίδουν την άμεση εντύπωση του άϋλου, της απουσίας κάθε γήϊνου βάρους. Η ανάστροφη προοπτική εξαφανίζει την απόσταση, το βάθος, όπου τα πάντα χάνονται απόμακρα και μ’ ένα αποτέλεσμα αντίθετο φέρει κοντά μας τις μορφές, δείχνοντας πως ο Θεός είναι εκεί και παντού. Η χαρωπή ελαφράδα του συνόλου, δημιουργεί ένα φτερωτό όραμα.
Τα τρία πρόσωπα βρίσκονται σε συνομιλία. Το θέμα της θα πρέπει να είναι το κείμενο του Ιωάννη: <<Τόσο πολύ αγάπησε ο Θεός το κόσμο, ώστε έδωσε το μονογενή υιό του>>. Ο Λόγος όμως του Θεού είναι πάντοτε πράξη: παίρνει τη μορφή του ποτηρίου.
Το τρίτο επίπεδο, ενδοθεϊκό, μόνον υποβάλλεται, είναι υπερβατικό και ανέφικτο. Ωστόσο είναι παρόν, αφού η οικονομία της σωτηρίας απορρέει από την εσωτερική ζωή του Θεού.
Ο Θεός είναι ο ίδιος αγάπη μεσα στη τριαδική ουσία του και η αγάπη του προς το κόσμο δεν είναι παρά το απάυγασμα της τριαδικής του αγάπης. Η δωρεά του εαυτού του, που δεν είναι ποτέ υστέρημα, αλλά έκφραση της περίσσειας της αγάπης του, εικονίζεται με το ποτήριο.
Οι άγγελοι ειναι συγκεντρωμένοι γύρω από τη θεία τροφή. Το περιεχόμενο του ποτηρίου είναι ο Αμνός, που μας κάνει να συσχετίσουμε το ουράνιο Δείπνο με τα λόγια της Αποκαλύψεως: <<Το αρνίο εσφαγμένον από καταβολής κόσμου>>. Η αγάπη, η θυσία, ο σφαγιασμός, υπάρχουν πριν από τη δημιουργία του κόσμου, βρίσκονται στην αρχή. Οι τρείς άγγελοι είναι σε ανάπαυση που είναι η υπέρτατη ειρήνη του όντος καθεαυτό. Η ανάπαυση όμως αυτή είναι και <<μεθύουσα>> μια πραγματική έκσταση, η <<έξοδος εις εαυτόν>>.
Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης αποκαλύπτει την έκσταση-μυστήριο:
<<Το παραδοξότερο από όλα είναι το ότι η στάση και κίνηση είναι το ίδιο πράγμα>>.
Η κίνηση ξεκινά από το αριστερό πόδι του προς τα δεξιά αγγέλου, συνεχίζεται στη κλίση της κεφαλής του, περνά στον άγγελο του κέντρου, παρασύρει χωρίς αντίσταση το κόσμο, το βράχο το δένδρο και εκβάλλει στη κάθετη θέση του προς τα αριστερά αγγέλου, όπου ηρεμεί σαν μέσα σε δοχείο. Παράλληλα με αυτή τη κυκλική κίνηση, που η κατάληξή της ορίζει όλα τα υπόλοιπα, καθώς η αιωνιότητα ορίζει το χρόνο, η κατακόρυφη φορά του ναού και των σκήπτρων δείχνει τη τάση του γήϊνου προς το ουράνιο, όπου η ορμή βρίσκει το τέρμα της.

Το όραμα τούτο του Θεού ακτινοβολεί από την υπερβατική αλήθεια του δόγματος. Οι άγγελοι αναδίδουν την ενότητα και ισότητα, η διαφορά τους προέρχεται από τη προσωπική στάση καθενός απέναντι στους άλλους, χωρίς ωστόσο, να υπάρχει ούτε επανάληψη ούτε σύγχυση.
Ένας μόνος Θεός και τρία Πρόσωπα ολότελα ίσα, καθώς φανερώνουν τα όμοια σκήπτρα, σύμβολα της βασιλικής εξουσίας με την οποία είναι προικισμένος κάθε άγγελος. Η θεία μορφή της τριαδικής θεότητας μας ατενίζει, υπερβαίνει τις δικές μας διαιρέσεις και τα δικά μας σπαράγματα. Είναι ένα κυρίαρχο κάλεσμα που ενεργεί με μόνη τη πραγματικότητά του και την απλή του ύπαρξη.
Οι γεωμετρικές μορφές της συνθέσεως είναι το ορθογώνιο, ο σταυρός, το τρίγωνο και ο κύκλος. Δομούν την εικόνα από μέσα και πρέπει να τα ανακαλύψει κανείς. Το ορθογώνιο που βλέπουμε στο κάτω μέρος του τραπεζιού είναι το ιερογλυφικό της γης. Το πάνω μέρος του τραπεζιού είναι επίσης ορθογώνιο, ξαναβρίσκουμε σε αυτό τη σημασία των τεσσάρων μερών του κόσμου, των τεσσάρων σημείων του ορίζοντα, που, κατα τους πατέρες της Εκκλησίας, ήταν ο συμβολικός αριθμός της πληρότητας των τεσσάρων Ευαγγελίων, στην οποία δεν μπορεί κανείς ούτε να προσθέσει ούτε να αφαιρέσει κάτι. Είναι το σύμβολο της καθολικότητας του Λόγου.
Το πάνω αυτό μέρος του τραπεζιού – βωμού, παριστάνει την Βίβλο που προσφέρει το ποτήριο, καρπό του Λόγου. Αν προεκτείνουμε τη γραμμή του ξύλου της ζωής (που βρίσκεται πίσω από το κεντρικό άγγελο), θα την δούμε να κατεβαίνει, να διασχίζει το τραπέζι και να βυθίζει τις ρίζες του μέσα στο ορθογώνιο της γης. Το δένδρο εξαγγέλθηκε από το Λόγο και τράφηκε με το περιεχόμενο του ποτηρίου. Έτσι βρίσκουμε την εξήγηση του μυστηρίου του, γιατί το δένδρο έφερε τους καρπούς της αιώνιας ζωής, γιατί ήταν το δένδρο της ζωής. Τα χέρια των αγγέλων συγκλίνουν προς το σημείο της γης, τόπο εφαρμογής της θείας Αγάπης.
Ο φωτοστέφανος του Πατρός, το ποτήριο και το σημείο της γης βρίσκονται στην ίδια κάθετη γραμμή, που διαιρεί την εικόνα στα δύο και διασταυρώνεται με τη οριζόντια γραμμή, που ενώνει τους φωτεινούς κύκλους των παράπλευρων αγγέλων, σχηματίζοντας σταυρό.
Ο σταυρός έτσι εγγράφεται μέσα στον ιερό κύκλο της θείας ζωής, είναι ο ζωντανός άξονας της τριαδικής αγάπης.
<<Ο Πατήρ είναι η αγάπη που σταυρώνει, ο Υιός είναι η αγάπη που σταυρώθηκε, το άγιο Πνεύμα είναι ο σταυρός της αγάπης, η ανίκητη δυναμή της.>>
Ο Υιός και το Πνεύμα είναι τα δυό χέρια του Πατρός.
Αν ενώσουμε τα ακραία σημεία του τραπεζιού με το σημείο που βρίσκεται ακριβώς πάνω από τη κεφαλή του κεντρικού αγγέλου, βλέπουμε πως οι άγγελοι είναι τοποθετημένοι ακριβώς σε ένα ισόπλευρο τρίγωνο. Αυτό φανερώνει την ενότητα και τη ταυτότητα της Τριάδος. Τέλος η γραμμή που σύρεται ακολουθώντας τα εξωτερικά περιγράμματα των τριών αγγέλων σχηματίζει ένα τέλειο κύκλο, σημείο της θείας αιωνιότητας. Το κέντρο του κύκλου αυτού είναι στο χέρι του Πατρός, του Παντοκράτορος.
Η στάση του Πατρός αναδίδει την ιερατική ειρήνη και ακινησία, το συντελεσμένο, στατική αρχή της αιωνιότητας, ταυτόχρονα όμως, με μια αντίθεση απο τις καταπληκτικώτερες, το αυξανόμενο κύμα της κινήσεως του δεξιού βραχίονα, η δυνατή του καμπύλη, που εναρμονίζεται με την δύναμη, με την οποία κλίνει ο λαιμός και η κεφαλή, εκφράζουν τη δυναμική αρχή.
Στη συμβολική γλώσσα των γραμμών οι κυρτές καμπύλες σημαίνουν πάντα την έκφραση, την ομιλία, την αποκάλυψη, ενώ αντίθετα οι κοίλες καμπύλες σημαίνουν την υπακοή, τη προσευχή, την αυταπάρνηση, τη δεκτικότητα. Ο Πατήρ είναι στραμμένος προς τον Υιό του. Ο Υιός ακροάζεται, οι πτυχές του ενδύματός του εκφράζουν την υπέρτατη προσοχή, την αυτοεγκατάλειψη. Απαρνείται ο ίδιος τον εαυτό του για να μην είναι άλλο παρά ο Λόγος του Πατρός.
Το δεξί του χέρι επαναλαμβάνει τη κίνηση του Πατρός, την ευλογία. Τα δύο δάκτυλα που ξεχωρίζουν πάνω στη λευκότητα της τράπεζας, συμβολίζουν τις δύο φύσεις του Χριστού.
Το αφημένο χέρι του δεξιού αγγέλου δείχνει τη κατεύθυνση της ευλογίας, το κόσμο, να σκέπει, να προστατεύει. Η γλυκύτητα των γραμμών έχει κάτι το μητρικό. Είναι η παρηγοριά, ο Παράκλητος, αλλά είναι και το Πνεύμα, το Πνεύμα της Ζωής. Η στάση του είναι διαφορετική των άλλων αγγέλων. Με τη κλίση του βρίσκεται ανάμεσα στο Πατέρα και τον Υιό. Είναι το πνεύμα της κοινωνίας, η κίνηση ξεκινά από αυτόν τον άγγελο. Ο Πατέρας μετακινείται προς τον Υιό, ο Υιός δέχεται τον Πατέρα και ο Λόγος αντηχεί. <<Με το άγιο Πνεύμα αναγνωρίζουμε το Χριστό, τον Υιό του Θεού και με τον Υιό θεωρούμε τον Πατέρα>>. (Αγ.Ιω. Δαμασκηνός).
Τα χρώματα έχουν τη δική τους γλώσσα. Η πυκνότητα των χρωμάτων της κεντρικής μορφής γίνεται εντονώτερη με την αντίθεση της λευκότητας του τραπεζιού. Το βαθύ πορφυρό (η θεία αγάπη) και το πυκνό γαλάζιο (η ουράνια αλήθεια) με το αστραφτερό χρυσάφι των πτερύγων (η θεία αφθονία) είναι η τέλεια συγχορδία. Το χρυσάφι των θρόνων, που είναι η υπεραφθονία της ζωής του Θεού.
Ο Πατήρ, απρόσιτος, στη πυκνότητα των χρωμάτων, αποκαλύπτεται γλυκύτερος, προσιτός μέσα στη φωτεινή νεφέλη του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Από μακρυά δίνει την εντύπωση μιας φλόγας γαλάζιας και κόκκινης. Το χέρι του Πατρός, καθώς απλώνεται πάνω από το ποτήριο, κρατεί την αρχή και το τέλος. Το ποτήριο ακτινοβολεί μέσα στη λαμπρή λευκότητα του Λόγου.
Από την εικόνα αναδίδεται ένα ισχυρό κάλεσμα <<να γίνουν όλοι ένα… καθώς εμείς ένα είμαστε>>. Όλοι οι άνθρωποι έχουν κληθεί να ενωθούν γύρω από το ίδιο και μοναδικό ποτήριο, να λάβουν το μεσσιανικό Δείπνο. Η Τριάς υπάρχει, όλοι έχουμε αγαπηθεί, όλα είναι Χάρη.

Χρόνια πολλά και ευλογημένα

www.tovoion.com